Orta Fırat havzası Erken Tunç Çağı çanak çömlek gelenekleri (Doğanpınar barajı Yenice Höyük kurtarma kazısı ışığında)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ARKEOLOJİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUAMMER MELTEM ÇAKIN

Danışman: NİLGÜN MASATCIOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Orta Fırat Havzası'nın batısında Sacır Suyu kenarında bulunan ve Doğanpınar Baraj suyu altında kalmış olan Yenice Höyük' te yapılan kurtarma kazılarından çıkan Erken Tunç Çağı çanak çömleklerinin değerlendirilmesi, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Anadolu'nun güneyinde yer alan Orta Fırat'ın sınırları ve coğrafi yapısı araştırılmış, tarihi coğrafyası incelenmiş ve araştırma tarihçesi belirtilmiştir. Orta Fırat'ta bulunan ülkemiz sınırları içerisinde stratigrafileri ortaya çıkartılmış höyükler incelenmiş ve Erken Tunç Çağı tabakaları olan merkezlerin yerleşim kataloğu oluşturulmuştur. Fırat Nehri'nin batıdaki kolu olan Sacır Suyu' nun oluşturduğu ve sınırlı sayıda çalışmanın yürütüldüğü vadinin kuzey kıyısında Yenice Höyük yer almaktadır. Fırat'ın diğer kolları olan Habur ve Balih vadileri başta olmak üzere, çevre kültür bölgeleriyle yapılan karşılaştırmalar, söz konusu dönem kültürel özellikleri ve bölgeler arası ilişkiler tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler ışığında Yenice Höyük ETÇ çanak çömlek repertuvarının, hem Orta Fırat Vadisi'ne özgü görünen yerel karakterli unsurlardan hem de bölgenin daha çok güneyli topluluklarla ilişkilenmesi sonucu yaygın olarak kullanım bulmuş ithal ya da ithal benzeri çanak çömlek gruplarından oluştuğu anlaşılmıştır. Yenice Höyük Kurtarma Kazılarının kısa sürede tamamlanmasına rağmen, yapılan değerlendirmelerle höyüğün bu dönemde, Kuzey Mezopotamya kültür alanında çağdaşı diğer yerleşimlerle birlikte yer aldığı ve Fırat Havzası, Amik Ovası ve Kuzey Mezopotamya kültürleriyle yakın ilişkide olduğu anlaşılmıştır. Geç Uruk Dönemi'nde gelişimi hızlanan ve Erken Tunç Çağı'nda tamamen yaygınlaşan sosyal sınıflanmanın ortaya çıktığı kentleşme sürecinde Yenice Höyüğün, Sacır Vadisi'nde bulunan irili