BİRLEŞME VE SATIN ALMALARIN FİRMA PERFORMANSINA ETKİLERİ: BORSAİSTANBUL'DA FAALİYET GÖSTEREN İMALAT SANAYİ FİRMALARI ÜZERİNE BİRARAŞTIRMA
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İŞLETME (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ TELEK
Danışman: Songül Kakilli Acaravcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET İçinde bulunduğumuz yüzyılda tüm dünyada etkili olan değişim ve gelişim süreci firmaları büyüme yolunda farklı stratejiler uygulamaya teşvik etmektedir. Kendi öz kaynakları ile hedeflerine ulaşmada yetersiz kalan firmalar dışsal kaynaklarla bu eksikliklerini gidermeye çalışmaktadır. Günümüzde firmaların en sık başvurduğu dışsal büyüme stratejisi, firma birleşme ve satın almalarıdır. Firmalar birleşme ve satın almalarla hem ulusal hem de uluslararası pazarda değer maksimizasyonu sağlayarak içinde bulunduğu sektörde öncü konuma gelmeyi amaçlamaktadır. Başka bir ifadeyle, firmalar birleşme ve satın almaların performanslarını olumlu yönde etkileyeceğini düşünmektedir. Fakat yapılan her birleşme veya satın alma firmaların performansını olumlu yönde etkilememiştir. Bu nedenle, birleşme ve satın almaların firmaların performansına etkisinin belirlenmesi çok önemli bir konu olarak literatürde yer almaktadır. Bu çalışma, birleşme ve satın almaların firma performansına olası etkilerini araştırmaktadır. BİST imalat sanayi sektöründe faaliyette bulunan firmalar incelendiğinde 2010-2015 yılları arasında 35 adet birleşme veya satın almanın gerçekleştiği görülmektedir. Bu birleşme veya satın alma gerçekleştiren firmaların 8'i çalışmanın örneklemi olarak belirlenmiştir. Firmaların 2002-2024 dönemine ait (birleşme ve satın alma öncesi ve sonrası dönem olmak üzere iki ayrı dönemde) üçer aylık toplam 23 yıllık verileri DuPont Analizi çerçevesinde ampirik yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın değişkenleri, Öz Sermaye Kârlılığı, Aktif Kârlılığı, Net Kâr Marjı, Aktif Devir Hızı ve Öz Sermaye Çarpanı' dır. Bu değişkenlerin durağanlık sınamaları Augmented Dickey-Fullar-1979 (ADF) ve Phillips-Perron-1988 (PP) birim kök testleri ile yapılmıştır. Değişkenlerin bazılarının düzeyde bazılarının ise birinci farkta durağan olduğunun tespit edilmesiyle bu değişkenler arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisini tespit etmek amacıyla ARDL sınır testi yapılmıştır. ARDL sınır testi sonuçlarına göre, Öz Sermaye Kârlılığı, Aktif Kârlılığı, Net Kâr Marjı, Aktif Devir Hızı ve Öz Sermaye Çarpanı değişkenleri arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi bulunmaktadır. Uzun dönem katsayılar incelendiğinde ise birleşme ve satın almaların 4 firmanın performansını olumlu etkilediği diğer 4 firmanın performansını ise olumsuz etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. ANAHTAR KELİMELER Birleşme ve Satın Alma, Firma Performansı, DuPont Analizi, ARDL Sınır Testi.