Buğday ve pamuk depo alanlarında zararlı lepidopter türler ve bulaşıklık oranının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN GÜN
Danışman: FEZA CAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya genelinde buğday ve pamuk bitkileri gıda ve endüstri açısından stratejik bir öneme sahiptir. Bu önemli bitkilerin üretilmesi ve zamanında kullanılmak üzere depolanması büyük bir öneme sahiptir. Depolama sürecinde bu ürünlerde zararlı olan bazı lepidoter türler bulunmaktadır. Bu lepidopter türlerin başında (Ephestia kuehniella) (Zeller, 1879) (değirmen güvesi) gelmektedir. Bu lepidopter tür bitkilerin yeşil aksamlarında zararlı değildir. Depolara alınan buğday ve pamuk tohumlarında, buğdayın embriyosunu yemek suretiyle zarar vermektedir. Bu beslenme, tohumluk olarak kullanılacak buğdayların çimlenmemesine neden olmaktadır. Pamuk tohumlarında ise yine larva döneminde delinte edilmiş tohumun içini yemek suretiyle tohumun çimlenmesini ve yüksek yoğunluklarda ise yağlık olarak kullanılacak tohumun yağ kalitesinin düşmesine neden olmaktadır. Bu çalışma Hatay ili Belen ilçesinde bulunan 10.000 m2 kapalı alanda eşit olarak bölünmüş 250 m2 depolarda 2020 yılı içinde gerçekleştirilmiştir. Daha önce belirlenmiş 4 adet depoya alınmış 1 tonluk çuvallarda 200 adet (200 ton) delinte edilmiş pamuk tohumları stoklanmıştır. Bu depolarda feromon tuzaklar asılarak ve bu 1 tonluk çuvallardan numune alınarak bu numuneler laboratuvar koşullarında kültüre alınarak çıkan lepidopter türler tespit edilmiştir. Çalışma pamuk için ocak ayı ile mayıs ayı arasında gerçekleşmiştir. Buğday ise yine aynı depolarda, dökme olarak stoklanmıştır. Belirlenen depolardan numuneler alınmış, laboratuvar ortamında kültüre alınarak, ayrıca depolarda feromon yapışkan tuzaklar kullanılarak tür tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Çalışma haziran ayı ile eylül ayı arasında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma ile buğday ve pamuk tohumlarının depolandığı yerlerde lepidopter türlerin ekonomik zararlı olduğu ve en zararlısının genellikle rutubet ve sıcaklığa toleranslı olan E. kuehniella olduğu tespit edilmiştir.