İlkokul 4.sınıf öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıklarının eleştirel okuma becerilerine etkisinde problem çözme becerilerinin aracılık rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMMÜHAN YAROL ÖZGÜR
Danışman: Mustafa Onur Kan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıklarının eleştirel okuma becerilerine etkisinde problem çözme becerilerinin aracılık rolünü incelemektir. Değişkenler arası ilişkinin ortaya konmasının amaçlandığı bu araştırmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim – öğretim yılında Hatay ilindeki devlet okullarında öğrenim gören 160' ı kız, 172' si erkek olmak üzere; toplam 332 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Söz konusu öğrencilerden veriler; Çocuklar için Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği ( ÜBFÖ-Ç: A formu), Çocuklar için Problem Çözme Envanteri (ÇPÇE) ve Eleştirel Okuma Ölçeği veri toplama araçları ile toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında oluşturulan yapısal modelin konusu olan aracılık analizi için ise bootsrapping aracılık yöntemi kullanılmıştır. Üst bilişsel farkındalığın eleştirel okuma üzerindeki doğrudan etkisi aracı değişken olan problem çözme ile dolaylı etkiye neden olmaktadır. Bu duruma göre aracı değişkenin analize dahil edilmesiyle bağımsız değişken ile bağımlı değişken arasındaki etki düzeyi azalsa da anlamlı etki devam etmektedir. Üst bilişsel farkındalığın problem çözme aracılığıyla eleştirel okuma üzerindeki dolaylı etkisi ise pozitif yönde anlamlı olduğu görülmüştür. Bu duruma göre problem çözmenin, üst bilişsel farkındalığın eleştirel okuma üzerindeki etkisinde kısmi aracılık rolüne sahip olduğu; ayrıca üst bilişsel farkındalık ile problem çözmenin birlikte eleştirel okumanın varyansının toplam yüzde 44'ünü açıkladığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Eleştirel Okuma, Üst Bilişsel Farkındalık, Problem Çözme