Ratlarda yüksek kalsiyum ve vitamin D'nin fruktozla indüklenmiş lipogenez yolağı üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MOLEKÜLER BİYOKİMYA VE GENETİK (DR), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMİHA ÖZGE ÖKSÜZ
Danışman: AKIN YAKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enerji metabolizmasında meydana gelen aksaklıklar, obezite ve birtakım kronik hastalıklara sebep olabilir. Obezitenin önlenmesi için yeni ve etkili beslenme önlemlerine ihtiyaç vardır. Kalsiyum ve vitamin D'nin obezitedeki rolü son yıllarda ortaya çıkmıştır. Yapılan bu çalışma ile yaklaşık 200-250 g ağırlıkta ve 8-10 haftalık yaşta erkek Wistar albino ırkı ratlar kullanılarak diyetle alınan yüksek miktarlardaki kalsiyum ve vitamin D'nin fruktozla indüklenmiş lipogenez üzerine olabilecek koruyucu etkileri moleküler ve biyokimyasal düzeyde araştırılmıştır. Ratlar vücut ağırlıkları bakımından benzer dört gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu (Kon, n=8), Yüksek fruktozlu diyet grubu (F, n=8), Yüksek fruktozlu diyet+75 mg CaCO3 ve 26,4 IU vitamin D3 alan grup (FCaD1, n=8), Yüksek fruktozlu diyet+150 mg CaCO3 ve 52,8 IU vitamin D3 alan grup (FCaD2, n=8) olmak üzere 4 grup rat 28 gün boyunca beslenmiştir. Araştırmanın başlangıcında canlı ağırlık bakımından gruplar arasındaki farklılıklar önemsizken, canlı ağırlıklar arasındaki anlamlı farklılık ilk olarak 1. hafta sonunda Kon, F, FCaD1, FCaD2 gruplarında sırasıyla 278,64±5,61a; 268,94±2,80ab; 257,93±4,86b; 257,38±3,42b g olarak tespit edilmiştir (P<0,05). Bu farklılığın çalışmanın 3. haftasının sonuna kadar devam ettiği görülmüştür. Çalışmada araştırılan biyokimyasal parametrelerden plazma TG miktarının Kon, F, FCaD1 ve FCaD2 gruplarında sırasıyla 36,25±2,76b; 99,13±15,63a; 98,50±18,00a; 79,88±9,33ab şeklinde olduğu belirlenmiştir (P<0,05). Deneme gruplarında araştırılan genlerin ekspresyon seviyeleri Kon grubuna göre kat değişimi olarak verilmiştir. ACACA gen ekspresyon seviyelerinin karaciğerde F, FCaD1, FCaD2 gruplarında Kon grubuna göre sırasıyla 2,05±0,34; 7,00±2,40; 2,47±0,53 kat daha fazla ifade edildiği tespit edilmiştir (P<0,05). Bununla birlikte FASN gen ekspresyon seviyeleri FCaD2 grubunda kontrol grubuna kıyasla yaklaşık 2 kat daha fazla ifade edilmiştir (P<0,05). Karaciğerde SCD-1 geninin ekspresyon seviyeleri Kon grubuna göre sırasıyla 11,83±2,08 (P<0,001); 5,31±1,40 (P<0,05); 5,18±1,43 (P<0,05) olarak, SREBP-1c geninin ekspresyon seviyeleri ise sırasıyla 2,11±0,37 (P<0,05); 3,41±1,20 (P<0,05); 1,79±0,30 (P<0,05) olarak tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışmada, yüksek fruktozlu diyet ile indüklenmiş lipogeneze karşı kalsiyum-vitamin D takviyesinin kısa sürede olumlu etkilerinin olabileceği SREBP-1c ve SCD-1 genleri üzerinden gösterilmiştir. Ancak yeterli kalsiyum-vitamin D alımının anti-obezite ve anti-lipogenik etkilerinin altında yatan mekanizmaları açıklığa kavuşturmak için daha fazla ve daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç olduğu anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Lipogenez, Fruktoz, Karaciğer, Kalsiyum, Vitamin D