Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe Eğitimi (Doktora), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Semra KOLCU
Danışman: Ahmet Balcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada; psikolojik farkındalık temelli konuşma eğitiminin, öğretmen adaylarının hazırlıksız konuşma becerileri üzerindeki etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, karma yönteme göre yapılandırılmıştır. Nicel veriler, konuşma yeterliliklerindeki gelişimi ölçmeye yönelik istatistiksel bulgular sunarken; nitel veriler, katılımcıların eğitim sürecine ilişkin deneyimlerini, farkındalık düzeylerini ve psikolojik değişimlerini anlamaya imkân tanımıştır. Araştırmada yalnızca dilsel yeterlilikler değil; aynı zamanda bilişsel esneklik, öz düzenleme, duyusal ve duygusal farkındalık gibi çok boyutlu süreçler ile konuşma sürecini etkileyen kaygı ve stres gibi psikolojik etmenlerin desteklenmesi ve iyileştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Türkçe Öğretmenliği lisans programında öğrenim gören toplam 61 üçüncü sınıf öğrencisiyle yürütülmüştür. Katılımcılar, 30 kişilik deney ve 31 kişilik kontrol grubu olarak ikiye ayrılmış; deney grubuna psikolojik farkındalık temelli on iki haftalık bir konuşma eğitimi uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise Türkçe Dersi Öğretim Programı kapsamında öğretmen yetiştirme programına uygun konuşma eğitimi sunulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, özgün biçimde geliştirilen Hazırlıksız Konuşma Değerlendirme Ölçeği (HKDÖ), kişisel bilgi formu ve yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Nicel veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiş; gruplar arası ve içi farklılıkları değerlendirmek üzere bağımsız ve bağımlı örneklemler için t-testi, tekrarlı ölçümler için ANOVA testi yapılmıştır. Nitel veriler ise içerik çözümlemesi yoluyla değerlendirilmiş, öğrenci ifadeleri tematik kodlama süreciyle yorumlanmıştır. Bulgular, deney grubundaki katılımcıların hazırlıksız konuşma becerilerinde anlamlı düzeyde gelişim gösterdiğini, bu gelişimin kalıcılığının da yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Katılımcı görüşleri, yalnızca sözel akıcılığın değil, aynı zamanda duygusal kontrol ve zihinsel organizasyon becerilerinin de olumlu yönde etkilendiğini göstermektedir. Ayrıca bu çalışmada geliştirilen HKDÖ aracı, hazırlıksız konuşma becerilerinin çok boyutlu olarak değerlendirilmesine olanak tanıyan geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak literatüre kazandırılmıştır. Sonuç olarak öğretmen yetiştirme programlarında konuşma becerilerinin geliştirilmesine yönelik psikolojik farkındalık temelli bir eğitim modelinin uygulanabilirliğini ortaya koyan bu araştırma, dil öğretimi ve eğitim psikolojisi kesişiminde önemli ve özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir.