Türk eğitim tarihi (1923-1950)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET KUŞCİ
Danışman: İSA KALAYCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eğitim, sıkça kullanılan tanıma göre; bireyin davranışlarında istendik yönde davranış değişikliği meydana getirme sürecidir. Türk Dil Kurumu'na göre ise eğitim; çocukların toplum hayatında yer edinmeleri için gerekli olan bilgi ve becerileri elde etmelerine hem formal hem de informal olarak kişilik geliştirmelerine dolaylı veya doğrudan yardım etme olarak tanımlanmaktadır. O halde denilebilir ki eğitim hem bireysel hem de toplumsal bir olgudur. Eğitim programları, milletlerin kendi özelliklerine göre şekillenmekte ve tarihsel süreç içerisinde çeşitli düzenlemeler ile değişikliğe uğramaktadır. Eğitimdeki bu değişimlerin tarihsel süreç içerisinde ele alınmasıyla da eğitim tarihi ortaya çıkmaktadır. Eğitim tarihi, ele alınan dönem ile birlikte her türlü eğitim sistemi, eğitim kurumu, eğitime yön veren kişiler ve eğitim faaliyetlerinin incelenmesi olarak ifade edilebilir. Bu araştırmanın amacı; Cumhuriyetin ilanı ile birlikte tek parti döneminin sona erdiği ve Demokrat Parti Dönemi'nin yönetime başladığı 1950 yılına kadar olan dönemin, eğitim tarihi bağlamında kapsamlı bir analizini yapmak ve bu tarihler arasındaki eğitim ile ilgili kanun, yönetmelik ve eğitim politikalarının neler olduğunu birinci elden kaynaklara dayanarak tarihi yönleriyle saptamaktır. 1923-1950 yılları arasında Türkiye'nin izlediği eğitim politikalarını, sürdürülen eğitim faaliyetlerini ve bu faaliyetlerin inkışafı ve sonuçları ile eğitim politikalarını etkileyen reform hareketlerini incelemektir. 1923-1950 yılları arası eğitim politikalarının iyi araştırılması ve anlatılması, günümüz eğitim politikalarına yön verilmesi açısından önem arz etmektedir. Türk eğitim tarihi literatürüne katkı sağlamak için farklı bakış açıları ve araştırma konularına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda, bu araştırma Türk eğitim tarihinde yeni bir araştırma alanı açması ve elde edilen sonuçların daha sonra bu konuda yapılacak çalışmalara referans oluşturması açısından önem arz etmektedir. Araştırmada nitel araştırma yönteminin bölümlerinden biri olan tarihsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nitel araştırma deseni olarak ise tarihsel araştırma yöntemlerinde sıklıkla kullanılan ve ayrıca tarih biliminin bir alt dalı kabul edilen eğitim tarihi araştırmalarında kaynak çeşitliliğinin fazla olması ve geniş bir kapsama dayalı olması nedeniyle doküman analizi tekniği kullanılmıştır. 1923-1950 yılları arasında eğitim alanındaki faaliyetleri ve değişimi görebilmek için öncelikle ikinci el kaynaklardan günümüze kadar belirlenmiş olan veriler sınıflandırılarak ardından eğitim alanındaki faaliyetlerin hukuki boyutunu anlayabilmek için düsturlar, zabıt cerideleri, yasa ve yönetmelikler incelenmiştir. Dönemin milli eğitim bakanlarının eğitim hakkındaki görüşlerine ve sayısal verilere ulaşabilmek için ihsaiyat mecmuları ve salnameler incelenmiştir. Ayrıca araştırmada 1923-1950 yılları arasındaki meclis konuşmaları, bu tarihler arasındaki Türkiye Cumhuriyeti salnameleri, Cumhuriyet arşivi belgeleri, dönemin gazete ve mecmularının büyük bir kısmına ulaşılmıştır.