Türkiye'de sanayi, hizmet ve tarım sektörlerinde özelleştirme uygulamalarının etkileri: Kardemir, Türk Telekom ve EBK örnekleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İKTİSAT (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERSİN MARAŞ
Danışman: YILDIZ SAĞLAM ÇELİKÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanoğlu ekonomiyle uğraşmaya başladıktan sonra devletin ekonomideki yeri ve rolü hakkında da sürekli farklı görüşler ortaya atılmıştır. Bu görüşlerden liberal ekonomi genel olarak devletin ekonomiye müdahale etmeyerek, özel teşebbüsü ve bireysel özgürlükleri ön planda tutarak sadece adalet, iç ve dış güvenlik gibi konularla ilgilenmesi gerektiğini savunmaktayken, sosyalist ekonomi özel mülkiyete karşı olup devletin ekonomiye aktif bir biçimde müdahale ettiği planlı bir ekonomi düşüncesinden yana olmaktadır. Karma ekonomilerde ise devlet gerekli gördüğü anlarda aktif para ve maliye politikalarıyla ekonomiye müdahale etmektedir. 1929 yılında yaşanan Büyük Bunalım' a kadar dünya ekonomisinde liberal iktisat düşüncesi hakimken bu tarihten sonra devletin ekonomide aktif olarak yer aldığı talep yanlı bir ekonomi sistemi geçerli olmuştur. Ancak bu sistemin de 1973 yılında yaşanan petrol kriziyle beraber geçerliliğini yitirmiş olmasıyla tekrar liberal iktisat politikalarına dönüş olmuştur. 1980 yılından itibaren ise liberalleşmenin bir gereği olarak dünyada özelleştirme uygulamalarına gidilmeye başlanmıştır. Berlin Duvarı'nın yıkılması ve Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla son bulan Soğuk Savaş Dönemi'nin ardından Doğu Bloku Ülkeleri batı ekonomilerine entegre olmak ve ülkelerinde serbest piyasa ekonomisine geçmek için özelleştirme uygulamalarına gitmeye başlamaları özelleştirmenin 1990 lı yıllarda yaygınlaşmasını sağlamıştır. Türkiye'de de dünyadaki gelişmelere paralel olarak özelleştirmeler meydana gelmiştir. 24 Ocak 1980 kararlarıyla birlikte Türkiye'de de liberal iktisat uygulamaları yaygınlaşırken 1984 yılından itibaren çıkarılan kanunlarla birlikte pek çok kuruluş özelleştirilmiştir. Bu çalışmada, Kardemir, Türk Telekom, Et ve Balık Kurumu'nun özelleştirilmesinin Sanayi, Hizmet ve Tarım Sektörlerine etkileri araştırılmıştır. Sanayi sektöründen Kardemir için 1976-2013 arası dönem, hizmet sektöründen Türk Telekom için 1996-2013 arası dönem ve tarım sektöründen Et ve Balık Kurumu (EBK) için de 1970-2013 arası dönemler yıllık olarak analiz edilmiştir. Kardemir, Türk Telekom ve Et ve Balık Kurumu'nun özeleştirme öncesine ait öz sermaye karlılığı ve aktif karlılığı ile özelleştirme sonrasına ait öz sermaye karlılığı ile aktif karlılığı istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Sonuçlara göre özelleştirmenin Kardemir, Türk Telekom ve Et ve Balık Kurumu'nun öz sermaye karlılığı ve aktif karlılığı üzerinde olumlu bir etkisine rastlanılamamıştır. Anahtar Kelimeler: Özelleştirme, Sanayi, Tarım, Hizmetler