Diyabetik fare ve ratlarda kafeik asidin bazı biyokimyasal ve oksidatif stres parametreleri üzerine etkilerinin meta analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyokimya Ve Genetik (Dr), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZERRİN ÖZEL KAYA
Danışman: Hüseyin Özkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diyabet önemli bir metabolik hastalıktır. Bu hastalığın tedavisinde kafeik asit kullanımı ile ilgili çalışmalar mevcuttur. Ancak bu çalışmalarda elde edilen bulgular bakımından önemli farklılıklar bulunmaktadır. Bu farklılıklar klinik açıdan kafeik asit kullanımının fayda veya zarar durumunun değerlendirilmesini zorlaştırmaktadır. Bu tez çalışmasında, kafeik asidin diyabet tedavisindeki etkinliği biyokimyasal parametrelerden glikoz ve oksidatif stres parametrelerinden malondialdehit (MDA) ve süperoksit dismutaz (SOD) üzerinden meta analizi kullanılarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla meta analizi istatistiksel olarak tek bir sonucu ortaya koyarak sistematik bir inceleme imkanı sağlamıştır. Kafeik asit ile ilgili çalışmalar farklı veri tabanlarında taranarak toplamda 18 çalışma meta analizine dahil edilmiştir. Tarama sonucunda Türkçe ve İngilizce çalışmalar, diyabet ve tedavi gruplarının bulunduğu çalışmalar, rat ve fare çalışmaları ve sonuç değişkeni olarak glikoz, MDA ve SOD değişkenlerinin bulunduğu çalışmalar dahil etme kriterleri olarak seçilmiştir. Glikoz değişkeni için hayvan materyaline ve kafeik asit türevlerine göre alt gruplar oluşturulmuştur. Meta analizinde rastgele etki modeli tercih edilmiş, heterojenite değerlendirmesi için I2, Q testi ve τ² değerleri ve yayın yanlılığı için Egger'in testi ve huni grafiği kullanılmıştır. Analizler sonucunda, diyabet durumunda kafeik asit kullanımı sonucu glikoz ve MDA sonuç değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı (p 0.05) belirlenmiştir. Alt grup analizleri sonucunda, glikoz değişkeni açısından farelerdeki etkinin ratlara göre daha belirgin olduğu ve kafeik asit türevlerinden Kafeik Asit Fenil Ester (CAPE)'in en yüksek etki gösterdiği bulunmuştur. Yapılan bu çalışmada, kafeik asidin glikoz düzeylerinde azaltıcı bir etkisi ve kan glikozu kontrolünde önemli bir potansiyele sahip olduğu anlaşılmıştır. Ek olarak, kafeik asidin diyabet ilişkili oksidatif stres belirteci MDA'yı azaltmada etkili bir antioksidan olduğu belirlenmiştir. Antioksidan mekanizmada görev alan SOD için kafeik aside bağlı bir etkinin bulunmadığı, antioksidan mekanizmanın daha iyi anlaşılabilmesi için yüksek kaliteli yeni çalışmalara ihtiyaç olduğu değerlendirilmiştir.