Hatay ilinde pamuk çeşitleri üzerinde pamuk bitki tahtakuruları, Lygus Spp. (Hemıptera: Mırıdae)'nin popülasyon yoğunluğunun bitkinin fenolojik dönemlerine göre belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BATUHAN UZGAŞ

Danışman: Nihat Demirel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 2023 ve 2024 yıllarında Hatay ilinin farklı ilçelerinde pamuk tarlalarında yürütülen arazi örneklemeleriyle Lygus spp. popülasyon yoğunluğunun zamansal değişimini, bölgesel farklılıklarını ve pamuk çeşitlerine göre dağılımını ortaya koymayı amaçlamaktadır. 2023 yılında Antakya, Reyhanlı ve Altınözü ilçelerinde toplam dokuz pamuk tarlasında atrap yöntemiyle gerçekleştirilen örneklemelerde 1.315 adet Lygus ergin ve nimf bireyi tespit edilmiştir. Bu yılın verileri, popülasyon yoğunluğunun dalgalı bir seyir izlediğini ve belirgin bir artış trendi göstermediğini ortaya koymuştur. En yüksek popülasyon yoğunluğu 24 Temmuz tarihinde kaydedilmiş, ilçeler arasında Antakya erken dönemde, Reyhanlı geç dönemde zirve yaparken, Altınözü daha düşük ve dengeli yoğunluk sergilemiştir. Çeşitler açısından ise MAY455 erken, ARMADA geç dönemde yüksek yoğunluk göstermiş, BA1010 ise daha istikrarlı ve düşük seyretmiştir. 2024 yılında Antakya, Reyhanlı, Kırıkhan, Kumlu ve Altınözü ilçelerinde yer alan elli farklı pamuk tarlasında yapılan örneklemeler sonucunda 7.304 birey tespit edilmiştir. Bu yılın bulguları, 2023 yılına kıyasla daha düzenli bir artış trendi ortaya koymuş, popülasyon özellikle Temmuz ortalarından itibaren yükselmiş ve Ağustos ayında zirveye ulaşmıştır. Antakya ve Altınözü'nde düzenli bir artış izlenirken, Reyhanlı, Kırıkhan ve Kumlu'da dalgalı seyirler gözlenmiştir. Çeşit bazında BA911 ve ARMADA en yüksek popülasyon yoğunluklarını göstermiş, BA1010 düzenli artışla öne çıkarken, MAY455 daha düşük seviyelerde kalmıştır. Sonuçlar, Lygus spp. popülasyon yoğunluğunun pamuk bitkisinin fenolojik gelişim dönemleriyle, özellikle generatif evrede güçlü bir ilişki içerisinde olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, zararlı ile mücadelede doğru zamanlamanın belirlenmesi ve entegre zararlı yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi açısından önemli bir bilimsel veri kaynağı oluşturmaktadır.