Sütçüler kekiği (Origanum minutiflorum O. Schwarz & P.H. Davis) ve biberiye (Rosmarinus officinalis L.) uçucu yağlarının bazı kültür bitki ve yabancı ot tohumları üzerine biyo-herbisidal potansiyellerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TÜLAY CUNETOĞLU
Danışman: İlhan Üremiş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Origanum minutiflorum ve Rosmarinus officinalis bitkilerinden elde edilen uçucu yağların farklı dozlarda (2.0, 4.0, 8.0, 16.0, 32.0 µl/petri) Amaranthus hybridus L., Amaranthus retroflexus L., Echinochloa colonum (L.) Link., Portulaca oleracea L., Physalis angulata L., Solanum nigrum L., Sinapis arvensis L. ve Urtica urens L. gibi yabancı otların yanısıra acur, bamya, biber, buğday, domates, hıyar, kavun, marul, maydanoz ve mısır gibi kültür bitkilerinin tohumlarının çimlenmeleri üzerine olan biyo-herbisidal (allelopatik) etkileri in vitro koşullarda araştırılmıştır. Uçucu yağların yabancı ot tohumlarının çimlenmesi üzerine olan biyo-herbisidal etkinliği farklı dozlarda (2.0, 4.0, 8.0, 16.0, 32.0 L/da) in vivo koşullarda da belirlenmiştir. Her iki bitkiden elde edilen uçucu yağların yabancı ot ve kültür bitki tohumlarının çimlenmelerinin engellenmesi üzerine olan etkinliği dozların artışına bağlı olarak yükselmiştir. Gerek in vitro gerekse in vivo koşullarda yabancı ot tohumlarının çimlenmesinin engellenmesi üzerine O. minutiflorum bitkisinden elde edilen uçucu yağın etkinliği R. officinalis'den elde edilen uçucu yağın etkisinden daha yüksek düzeylerde gerçekleşmiştir. In vitro koşullarda O. minutiflorum uçucu yağı yabancı ot tohumlarının çimlenmesini en düşük (2.0 µl/petri) ve en yüksek (32.0 µl/petri) dozlarda % 73.3 (A. retroflexus) ila % 100 (P. angulata, P. oleracea, S. arvensis ve S. nigrum) oranında engellerken, bu oran R. officinalis için % 31.5 (P. oleracea) ila % 100 (S. arvensis) oranlarında gözlenmiştir. Genel olarak bakıldığında in vivo koşullarda uçucu yağların farklı dozlarda yabancı ot tohumları üzerindeki biyoherbisidal etkinliği, in vitro koşullarında tespit edilen değerlerden daha düşük düzeylerde ortaya çıkmıştır. O. minutiflorum uçucu yağı kullanılan dozlarda yabancı ot tohumlarının çimlenmesini en düşük (2.0 L/da) ve en yüksek (32.0 L/da) dozlarda % 9.5 (S. nigrum) ila % 96.9 (P. oleracea) oranında engellerken, bu oran R. officinalis için % 14.9 (S. nigrum) ila % 96.1 (P. oleracea) oranlarında gözlenmiştir. Her iki uçucu yağ kullanılan en yüksek dozda (32.0 L/da) yabancı ot tohumlarının çimlenmesini tamamen engellemede başarılı olamamıştır. Uçucu yağların kültür bitki tohumlarının çimlenmesinin engellenmesi üzerine olan in vitro etkinliği, yabancı ot tohumları üzerine olan etkinliğine göre daha düşük düzeylerde gerçekleşmiştir. O. minutiflorum uçucu yağı kullanılan dozlarda kültür bitki tohumlarının çimlenmesini en düşük (2.0 µl/petri) ve en yüksek (32.0 µl/petri) dozlarda % 5.6 (Buğday) ila % 98.8 (Maydanoz) oranında engellerken, bu oran R. officinalis için % 0.5 (Buğday) ila % 97.7 (Mısır) oranlarında gerçekleşmiştir. O. minutiflorum Uçucu yağının kullanılan en yüksek dozuna (32.0 µl/petri) karşı en duyarlı ve dayanıklı kültür bitkisi tohumları maydanoz ve acur iken, R. officinalis uçucu yağına karşı en duyarlı ve dayanıklı kültür bitkisi tohumları mısır ve domates olduğu belirlenmiştir