Bitki uçucu yağ ve bileşenlerinin fasulyede sorun olan fungal ve bakteriyel hastalık etmenlerine karşı antimikrobiyal etkinliklerinin in vitro koşullarda araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞAHİMERDAN TÜRKÖLMEZ
Danışman: EMİNE MİNE SOYLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Hatay ilinde doğal olarak yetişen tıbbi bitkilerden Suriye kekiği (Origanum syriacum), rezene (Foeniculum vulgare) ve defne (Laurus nobilis) bitkilerinden elde edilen uçucu yağ ve bu yağların ana bileşenlerinin (carvacrol, trans-anethole ve 1,8-cineole) fasulye bakteriyel hastalık etmenleri Pseudomonas syringae pv. phaseolicola (Psp) ve Curtobacterium flaccumfaciens pv. flaccumfaciens (Cff) ile toprak kökenli fungal hastalık etmelerinden Sclerotum rolfsii, Rhizoctonia solani ve Macrophomina phaseolina'ya karşı antimikrobiyal etkinlikleri in vitro koşullarda araştırılmıştır.Bitkilerden elde edilen uçucu yağların değme ve buhar fazları fungal etmenlerin misel gelişimlerini konsantrasyonlara bağlı olarak değişik oranlarda engellemiştir. O. syriacum ve F. vulgare uçucu yağları 160 ile 320 µg/ml değme konsantrasyonlarda fungal etmenlerin miselyal gelişimini tamamen engellerken, L. nobilis uçucu yağı nispeten yüksek konsantrasyonlarda (1440-2880 µg/ml) antifungal etkinlik göstermiştir. Uçucu yağların buhar etkinliğine bakıldığında 20 ile 200 µg/ml hava konsantrasyonlarda fungusların misel gelişiminin tamamen engellendiği belirlenmiştir. Uçucu yağların buhar etkinliği değme etkinliğine göre daha yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. O. syriacum ve F. vulgare uçucu yağlarının ana bileşenlerinden carvacrol ve trans-anethole fungal etmenleri 130 ile 440 µg/ml konsantrasyonda tamamen engellerken, L. nobilis uçucu yağının ana bileşeni olan 1,8-cineole fungal etmenler içinde sadece M. phaseolina karşı kullanılan en yüksek konsantrasyonda (3000 µg/ml) antifungal etkinlik gösterebilmiştir.Uçucu yağlar ve ana bileşenlerinin antibakteriyel etkinlikleri iki farklı metot (agar disk difüsyon ve mikro seyreltme yöntemleri) kullanılarak araştırılmıştır. Bakteriler arasında uçucu yağlara karşı gram-pozitif Cff'in gram-negatif Psp'e göre daha duyarlı olduğu belirlenmiştir. O. syriacum uçucu yağı Cff ve Psp bakteriyel etmene karşı en etkili yağ olurken (37.0-10.1 mm çapında engelleme bölgesi oluşturarak), bu yağı sırası ile F. vulgare (6.2-12.1 mm) ve L. nobilis (6.0-10.0 mm) uçucu yağları takip etmiştir. Cff ve Psp için belirlenen en düşük patojen gelişimini engelleyen konsantrasyonlar (MIC) O. syriacum için sırası ile 0.5 ve 2.5, F. vulgare için 175.0 ve 300.0, L. nobilis için 60.0 ve 400.0 mg/ml olarak belirlenmiştir.Cff'in mikrobiyel gelişimi carvacrol ve 1,8-cineole bileşenlerince uçucu yağlarında bulundukları oranlarda (0.5 ve 35 mg/ml) engellenirken, trans-antehole bileşeni kullanılan tüm oranlarda (150-450 mg/ml) antibakteriyel etkinlik gösterememiştir. Psp'nın mikrobiyel gelişimi carvacrol tarafından uçucu yağlarda bulundukları oranlarda (2 mg/ml) engellenirken, 1,8-cineole ve trans-anethole bileşenlerin uçucu yağlarında bulundukları oranlarının yanı sıra daha yüksek konsantrasyonlarda bile (220-660 ile 255-765 mg/ml) antibakteriyel etkinlik gösterememiştir.Bitki uçucu yağ ve ana bileşenlerin göstermiş olduğu antimikrobiyal etkinlikler, bu tür doğal bileşiklerin ekonomik öneme sahip bitkilerin fungal ve bakteriyel hastalık etmenlerine karşı kimyasal mücadeleye alternatif yeni mücadele yöntemleri olarak kullanılabilme potansiyellerine sahip olduğunu göstermiştir.