Birinci basamakta izlenen gebelerin risk durumunu etkileyen faktörler, yaşam kalitesi ve risk algısı arasındaki ilişki

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEM ATEŞ

Danışman: CAHİT ÖZER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, birinci basamakta izlenen gebelerde risk durumları ile yaşam kalitesi ve risk algısı arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte yürütülen bu araştırmaya Hatay ili İskenderun ilçesine bağlı toplamda dört aile sağlığı merkezinde takip edilen 239 gebe dahil edilmiştir. Veriler Sosyodemografik Bilgi Formu, Gebelikte Yaşam Kalitesi Ölçeği (PREG-QOL) ve Gebelikte Risk Algısı Ölçeği (GRAÖ) ile toplanmıştır. Bulgular: Gebelerin %53,1'inin (n=127) gebeliğinin riskli olduğu saptandı. Risk durumunu etkileyen faktörler incelendiğinde; evlilik yaşı (p<0,001), ilk gebelik yaşı (p<0,001), eğitim durumu (p<0,001), eşin eğitim durumu (p=0,010), eşin iş durumu (p=0,029), gebelik sayısı (p<0,001), doğum sayısı (p<0,001), sezaryen sayısı (p<0,001), ölü doğum yapma (p=0,039), düşük sayısı (p=0,008), plansız gebelik (p=0,014), vitamin ve demir takviyesi alma durumu (p<0,001), daha önce riskli gebelik öyküsü (p<0,001) ve tıbbi öykülü risk durumuna (p<0,001) göre puan farkı istatistiksel olarak anlamlıdır. Riskli gebeliği olan gebelerin PREG-QOL puanları daha düşük bulundu (alt boyutlar sırasıyla; p<0,001, p=0,033, p<0,001, p=0,001). Riskli gebeliği olan gebelerin toplam risk algısı puanı daha yüksek bulundu (p<0,001). Yaşam kalitesi ile risk algısı arasında negatif yönlü bir ilişki saptandı (PREG-QOL tüm alt boyutlar için p<0,001). Sonuç: Çalışmanın sonuçları, riskli gebelik yaşayan kadınların yaşam kalitesinde belirgin bir düşüş ve risk algısında artış olduğunu göstermiştir. Risk durumu genç yaş, düşük eğitim, yüksek parite, obstetrik komplikasyon öyküsü, sezaryen ve yetersiz beslenme desteği gibi faktörlerle ilişkilidir. Anahtar Kelimeler: Gebelik, riskli gebelik, yaşam kalitesi, risk algısı, birinci basamak hizmetleri