Dış ticaret- ekonomik büyüme ilişkisi: Teori, literatür ve uygulama

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İKTİSAT (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜGE YAMAN

Danışman: ALİ ACARAVCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı dış ticaret ve gayri safi sabit sermaye oluşumunun ekonomik büyüme üzerine etkisi ve aralarındaki ilişkiyi incelemektir. Bu kapsamda üç model geliştirilmiştir. İlk model; bir yönü ile ihracata dayalı ekonomik büyümenin test edildiği, ihracat- gayri safi sabit sermaye oluşumu - ekonomik büyüme ilişkisi, ikincisi; ithalata dayalı ekonomik büyümeyi test eden, ithalat- gayri safi sabit sermaye oluşumu - ekonomik büyüme ve sonuncusu ise; dış ticarete dayalı ekonomik büyümenin test edildiği, ticari açıklık - gayri safi sabit sermaye oluşumu - ekonomik büyüme ilişkisini araştıran modellerdir. Çalışmada T.C. Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'nden alınan ve Türkiye ekonomisinin 1998:Q1- 2017:Q4 dönemine ait gayri safi yurt içi hâsıla, ihracat, ithalat ve gayri safi sabit sermaye oluşumu ticari açıklık verisi kullanılmıştır. Seriler çeyrek dönemlik olup, toplam 80 veri içermektedir. Analiz kısmında serilerin durağanlıkları Augmented (Genişletilmiş) Dickey-Fuller (ADF) ve Kwiatkowski–Phillips–Schmidt–Shin (KPSS) Birim Kök Testleri ile analiz edilmiş ve VAR Modeli kurulmuştur. Değişkenler arasında uzun dönemli ilişkiyi tespit etmek için Johansen Eşbütünleşme Testi, değişkenler arasındaki nedenselliğin araştırılmasına yönelik Granger Nedensellik Testi, bir değişkende yaşanan bir şoka karşı diğer değişkenlerin nasıl tepki verdiğinin belirlenmesi amacıyla İtki-Tepki Analizi ve bir değişkende meydana gelen değişimde diğer değişkenlerin etkisini tespit etmek üzere Varyans Ayrıştırma Analizi yapılmıştır. Çalışma sonucundan değişkenler arasında uzun dönemde eşbütünleşme olmadığı, bununla birlikte gayri safi sabit sermaye oluşumu artış hızından ekonomik büyümeye; ithalat artış hızından hem ekonomik büyümeye hem de gayri safi sabit sermaye oluşumu artış hızına; ticari açıklık artış hızında hem ekonomik büyümeye hem de gayri safi sabit sermaye oluşumu artış hızına doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir.