Jeoistatistik ve coğrafi bilgi sistem (CBS) teknikleri kullanılarak erzin ovası toprak özelliklerinin mekânsal değişim desenlerinin belirlenmesi ve haritalanması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ZİRAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET SELÇUK COŞAR

Danışman: NECAT AĞCA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Erzin ovasındaki bazı toprakların temel özelliklerinin belirlenmesi, bu özelliklerin çalışma alanındaki mekânsal değişim desenlerinin ortaya konulması ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve jeoistatistiksel yöntemlerle haritalanması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, alanı temsil edecek şekilde, 47 ayrı noktadan ve 0-30 cm derinlikten toplam 47 adet toprak örneği alınmıştır. Toprak örneklerinde; pH, elektriksel iletkenlik (EC), alınabilir potasyum (K), organik madde (OM), yarayışlı demir (Fe), yarayışlı bakır (Cu), yarayışlı mangan (Mn), yarayışlı çinko (Zn), yarayışlı magnezyum (Mg), yarayışlı kalsiyum (Ca) ve kireç analizleri yapılmıştır. Ayrıca örnekleme noktalarının UTM sistemine göre coğrafi koordinatları küresel konumlama cihazı (GPS) ile belirlenmiştir. Toprak özelliklerine ait bütün parametrelerin tanımlayıcı istatistik analizleri (ortalama, en düşük ve en yüksek değerler, standart sapma, varyasyon katsayısı, yatıklık, basıklık vb.) yapılmıştır. Çalışma alanı topraklarında ortalama pH, EC, kireç, organik madde ve nem değerleri 7.56, 347.45 µS cm-1, % 6.27, %1.67 ve %5.85 olarak belirlenmiştir. Toprakların ortalama Na, K, Ca, Mg, P, Fe, Cu, Mn ve Zn içerikleri ise sırasıyla; 31.77, 122.88, 3579.17, 812.88, 14.67, 2.81, 1.03, 2.24 ve 1.22 mg kg-1 olarak saptanmıştır. Toprak özellikleri ve element içeriklerinin variyasyon katsayıları (VK) 5.89 (pH) ile 129.783 (K) arasında değişmiştir. Parametrelerden sadece pH ve OM değerleri normal dağılım göstermiştir. Diğer parametrelere, P ve Mn hariç, logaritmik dönüşüm uygulanmıştır. P ve Mn içeriklerine ise karekök dönüşüm uygulanmıştır. Ayrıca, parametrelerden pH, EC, Na ve K için (Küresel) Spherical; OM, P, Fe, Cu ve Mn için Üstel (Exponential); kireç, nem, Ca, Mg ve Zn içerikleri için ise Guassian modeli en uygun yarıvariyogram modeli olarak belirlenmiştir. Nem, Na, K, Ca, Mg, P ve Mn içerikleri kuvvetli; pH, EC, kireç, OM, Fe, Cu ve Zn içerikleri ise orta düzeyde yersel otokorelasyon göstermiştir. Parametrelerin A0 değerleri ise 375 m (OM) ile 7110 m (Fe ve Cu) arasında değişmiştir. Ayrıca bazı parametreler arasında önemli düzeyde pozitif ve negatif korelasyonlar belirlenmiştir.