Türk kanatlı hayvancılık sektörü ihracatında hedef pazarlarının bulanık çok kriterli karar verme yaklaşımıyla belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İŞLETME (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET NADİR GÜNERİ
Danışman: VELİ ALPAGUT YAVUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel rekabet koşullarının arttığı günümüzde tüm ülkeler uluslararası ticaretten daha fazla pay alarak kalkınma hızını arttırmak için çalışmaktadır. Bunun için mevcut koşullar altında yalnızca güçlü bir üretim kapasitesi yeterli olmamaktadır. Türkiye de bu doğrultuda çalışmalar yaptığı gibi 2023 yılı için çeşitli ekonomik hedefler belirlemiştir. Ülkemizce belirlenmiş olan 2023 yılı ihracat hedefi 545 milyar Amerikan Dolarıdır. Bu hedefe ulaşabilmek için hem üretim kapasitesinin arttırılması, hem yeni nesil üretim teknolojilerinin benimsenmesi hem de hedef pazarların iyi analiz edilmesi gerekmektedir. Dünya ülkelerinin büyük bir bölümüne yakını üretim kapasitelerine ulaşmış durumdadır. Bu nedenle hedef pazarların doğru analizinin yapılmasının önemi artmaktadır. Ülkeler, çok sayıda hedef pazar çalışmaları yürütmektedir. Fakat bu çalışmalar genellikle sektörlerin durumunu tam anlamıyla dikkate almadan yapılmaktadır. Ülkelerin makroekonomik göstergeleri ve tüketim potansiyeller dikkate alınarak hedef ülkeler genel düzeyde tespit edilmektedir. Bu çalışma kapsamında hedef ülkelerin sektör özelinde belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu sayede daha doğru ve sektörün yapısına daha uygun pazarların tespit edilmesi ile ihracat potansiyelinin arttırılabilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada ayrıca; Türkiye'nin önemli sektörlerinden olan ve ihracat potansiyeli yüksek kanatlı hayvancılık sektörü uygulama için seçilerek, hedef ülke değerlendirmeleri bu sektör için gerçekleştirilmiştir. Bu değerlendirme için öncelikle dikkate alınabilecek kriterler ayrıntılı olarak incelenmiş ve sektörün durumuna en uygun kriterler çalışma kapsamında kullanılmıştır. Daha sonra çok kriterli karar verme yöntemlerinden literatürde yaygın kullanıma sahip Analitik Hiyerarşi Prosesi yönteminden yararlanılarak kriterlerin ağırlıkları tespit edilmiştir. Hedef ülke alternatiflerinin kriter göstergeleri uluslararası endekslerden ve veri tabanlarından elde edilen en güncel verilerden elde edilmiştir. Bununla birlikte TOPSIS yönteminden yararlanılarak uzman görüşleriyle Türk malı algısı gibi yargısal kriterler de ülke düzeyinde değerlendirilmiştir. Çalışmada hedef ülke olarak T.C. Ticaret Bakanlığınca ilave desteklerin uygulanması için kullanılan listede yer alan 17 adet ülke kanatlı hayvancılık sektörü için değerlendirilmiştir. Bu sayede Bakanlığın belirlediği bu ülkelerin sektör özelinde potansiyeli ayrıntılı olarak incelenerek önceliklendirilmiş ve bu listenin sektör özelinde etkinliği dolaylı olarak sınanabilmiştir. Bu yöntemin kullanılması desteklerin önceliklendirmeye dayalı olarak farklılaştırılmasına ve bu sayede hedef pazar analizinin daha etkin kılınmasıyla ulusal dış ticaret politikalarının daha verimli yürütülmesine imkan sağlayacaktır. Bu çalışmada önerilen yaklaşımın farklı sektörler için uygulanarak genişletilmesi ve destekler için kullanılması Türkiye'nin küresel ticaretten daha fazla pay almasına katkı sağlayacaktır.