Hatay ili ceviz ve badem üretim alanlarında virüs hastalıklarının araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KISMET GÜRBÜZ
Danışman: GÜLŞEN SERTKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Hatay ilinin Altınözü, Antakya-Serinyol, Belen, Kırıkhan, Reyhanlı, Samandağ ve Yayladağı ilçelerinde badem ve ceviz üretim alanlarında virüs enfeksiyonlarının araştırılması amacı ile yürütülmüştür. Arazi çıkışlarında belirti gösteren 160 ceviz ve 70 badem, 13 yabancı ot türüne ait toplam 243 adet bitki örneği alınmış ve DAS-ELISA yöntemi ile testlenmiştir. Toplanan badem ve ceviz örnekleri arabis mosaic virus (ArMV), cherry leaf roll virus (CLRV), prune dwarf virus (PDV), plum pox virüs (şarka virüsü-PPV), prunus necrotic ring spot virus (PNRSV) yönünden biyolojik indeksleme (özsu inokulasyonu) ve serolojik (DAS-ELISA), fitoplazma enfeksiyonu için moleküler yöntemler (nested PCR- nPCR) kullanılarak yapılmıştır. Badem örnekleri için yapılan testlemeler soncunda %7.1 oranı ile en fazla PNRSV ve PDV enfeksiyonları belirlenmiştir. Bu virüsleri ArMV (%5.7) izlemiştir. Badem örneklerinde CLRV ve PPV belirlenmemiştir. Hatay ili ceviz örneklerinde en yaygın ve en fazla virüs enfeksiyonu CLRV (%8.7) ve PDV (%4.3) olarak belirlenmiş, bunu ArMV (%2.5) ve PNRSV (%1.8) izlemiştir. Ceviz örneklerinde PPV belirlenmemiştir. Samandağ ilçesinde meyve fidanlığından alınan ceviz örneklerinde virüs enfeksiyonu belirlenememiştir. Genç bir ceviz bahçesinden alınan 1 adet yabancı ot (Solanum nigrum) örneği ilk kez PPV yönünden pozitif bulunmuştur. Fitoplazma enfeksiyonlarından şüphelenilen badem örneklerinde yapraklarda şiddetli sararma veya kırmızımsı-mor renk oluşumu, yapraklarda kıvrılma, yaprak sayısında azalma, aynı gözden çoklu kısa sürgün gelişimi veya genç sürgünlerin ölmesi gibi simptomlar gözlenmiştir. Nested PCR (nPCR) yöntemi ile analiz edilen badem örneklerinde 4/8 oranında fitoplazma için pozitif sonuç alınmıştır.