Hatay ili nar bahçelerinde portakal güvesi, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepıdoptera: Pyralıdae)'nin yayılışı, popülasyon yoğunluğu ve zarar oranının belirlenmesi

MUSTAFA SÜRMELİ

Hatay ili nar bahçelerinde portakal güvesi, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepıdoptera: Pyralıdae)'nin yayılışı, popülasyon yoğunluğu ve zarar oranının belirlenmesi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA SÜRMELİ

Danışman: NİHAT DEMİREL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Portakal güvesi, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepidoptera: Pyralidae), ülkemizde narın önemli bir zararlısıdır. Çalışmada portakal güvesi, C. gnidiella'nin yayılışı, popülasyon yoğunluğu ve zarar oranı Hatay ilinde bulunan nar bahçelerinde portakal güvesinin feromonu [(Z)-11-hexadecenal (Z11–16: Ald), (E)-11-hexadecenal (E11–16: Ald), (Z)-13-octadecenal (Z13–18: Ald), (E)-13-octadecenal (E13–18: Ald)] ve Econex delta tipi tuzaklar kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma 27 Mayıs-23 Aralık 2012 tarihleri arasında yedi, 5 Mayıs-8 Aralık 2013 tarihleri arasında dört farklı Hicaz çeşidi bulunan nar bahçelerinde yapılmıştır. Feromon tuzakları haftalık olarak kontrol edilmiş ve yakalanan erginler sayılmış ve temizlenmiştir. Tuzaklardaki feromon dispenserleri her 40 günde bir yenileri ile değiştirilmiştir. Hasat zamanı, feromon tuzağının asılı olduğu nar ağaçı haricinde rastgele seçilmiş 100 meyve kontrol edilerek her bahçe için zararlı meyve oranı belirlenmiştir. Çalışmanın yürütüldüğü bütün nar bahçelerinde portakal güvesi ergini yakalanmıştır. Portakal güvesinin popülasyon yoğunluğu her bahçede önemli derecede farklılık göstermiştir. Birinci yıl için, en yüksek sayıda portakla güvesi ergini ekim ayında yakalanmış, bunu eylül, ağustos, temmuz, haziran, kasım ve aralık ayları takip etmiştir. İkinci yıl için, en yüksek sayıda portakla güvesi ergini eylül ayında yakalanmış, bunu ekim, ağustos, temmuz, kasım, haziran, aralık ve mayıs ayları takip etmiştir. Çalışmada zarar oranları 2012 için % 4,5-9,5 ve 2013 için % 6,75-12,25 olarak gözlenmiştir. Sonuçlara göre portakal güvesi Hatay ili nar bahçelerinde 4 döl verdiği tespit edilmiştir. Portakal güvesinin kontrolü için enteğre mücadele programının geliştirilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.