Bazı Pestisitler ve Nosema ceranae Enfeksiyonunun İn Vitro Koşullarda Türkiye'deki Farklı Bal Arısı (Apis Mellifera Spp.) Genotipleri Üzerine Etkilerinin İncelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ZOOTEKNİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAMET OKUYAN

Danışman: Aziz Gül

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Araştırmanın amacı, farklı Anadolu arı ırkları (Anadolu arısı, Kafkas arısı, Hatay arısı, Trakya arısı) ve ekotiplerinin pestisitler ve Nosema ceranae ile etkileşime nasıl tepki verdiklerini belirlemektir. Tez kapsamında, arı kolonilerinin sağ kalım oranları, karbonhidrat tüketimi, larval gelişim, kanat asimetrisi, kokusal öğrenme yetenekleri ve hypopharyngeal bez doku hasarı gibi çeşitli biyolojik ve fizyolojik parametreler incelenmiştir. Materyal ve yöntem bölümünde, araştırmada kullanılan arı materyali, pestisitler (Abamektin, Sipermetrin, Tau-fluvalinat) ve Nosema ceranae inokülasyon prosedürleri detaylandırılmıştır. Çalışmanın laboratuvar ortamında yürütülen kısımları, kontrollü kafes çalışmaları ve in-vitro arı yetiştiriciliği yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Nosema ceranae enfeksiyonunun belirlenmesi ve sayımı için mikroskobik analizler kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, farklı arı ırkları ve ekotipleri arasında Nosema ceranae enfeksiyon yayılım hızları ve pestisitlerin sağ kalım oranları üzerinde belirgin farklılıklar gözlemlenmiştir. Anadolu arısı, pestisit ve Nosema interaksiyonuna karşı diğer ırklara kıyasla daha yüksek bir direnç göstermiştir. Ancak, pestisit maruziyeti ve Nosema enfeksiyonu interaksiyonu, arıların genel sağlık durumunu olumsuz yönde etkilemiştir. Pestisitler, arıların karbonhidrat tüketiminde azalma, kokusal öğrenme yeteneklerinde bozulma ve hypopharyngeal bez doku hasarında artış gibi çeşitli olumsuz etkilere yol açmıştır.