Türkçe ders kitaplarında imge
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHTAP ASLAN
Danışman: MEHMET TEMİZKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki şiir metinlerinde yer alan imgeleri tespit etmeyi amaçlayan bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Bu çalışmanın veri setini Talim ve Terbiye Kurulu tarafından 2023-2024 eğitim öğretim yılında okutulması önerilen ortaokul (5, 6, 7 ve 8. sınıf) Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırmada ulaşılan şiirlerin analizi için içerik analizine başvurulmuştur. Bu kitaplarda yer alan 58 şiir metni içerdikleri imge bakımından incelenmiş, toplam 310 imge tespit edilmiştir. En çok imge 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında (f=119) tespit edilirken bunu sırasıyla 7. sınıf ders kitapları (f=87), 6. sınıf Türkçe ders kitapları (f=55), ve 5. sınıf Türkçe ders kitabı (f=49) izlemiştir. Ortaokul Türkçe Ders Kitabı'ndaki şiirlerde imge yapma yollarından en fazla kişileştirme (f=119), en az tezat (f=1) edebî sanatı kullanıldığı belirlenmiştir. İmge yapmak amacıyla başvurulan edebî sanatlardan benzetme (f=76), istiare (f=26), alışılmamış bağdaştırma (f=17), aktarma (f=19), abartma (f=26), mecaz (f=15), intak (f=2), hüsn-i talil (f=3), kinaye (f=6) şeklinde kullanıldığı tespit edilmiştir. Araştırmada imgelerin en fazla kullanıldığı tema Millî Mücadele ve Atatürk (f=54), en az imgenin olduğu tema ise Çocuk Dünyası (f=7) olarak belirlenmiştir. Diğer temalarda kullanılan imge sayısı ise sırasıyla Birey ve Toplum (f=23), Erdemler (f=37), Millî Kültürümüz (f=17), Doğa ve Evren (f=41), Sağlık ve Spor (f=12), Bilim ve Teknoloji (f=14), Sanat (f=32), Duygular (f=11), Hak ve Özgürlükler (f=8), Okuma Kültürü (f=13), Vatandaşlık (f=9), Zaman ve Mekân (f=32) şeklindedir.