Havuçlarda çürümelere sebep olan fungal hastalık etmenlerine karşı bor ürünlerinin antifungal etkilerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT KARACA
Danışman: EMİNE MİNE SOYLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, havuçlarda hasat sonrası çürümelere sebep olan Geotrichum candidum, Alternaria alternata, Fusarium solani, Fusarium avenaceum hastalık etmenlerine karşı bor ürünlerinin antifungal etkileri araştırılmıştır. In vitro ve yarı in vivo olmak üzere iki aşamalı olarak bu çalışma yürütülmüştür. Borik asit uygulamasında %0.05, 0.1, 0.2, 0.3, 0.4, 0.5; boraks için %0.1, 0.2, 0.4, 0.6, 0.8, 1.0 ve borik asit + boraks karışımı için ise %0.05+0.1, 0.1+0.2, 0.2+04, 0.3+0.6, 0.4+0.8, 0.5+1.0 konsantrasyonlarında misel gelişim ve konidi çimlenmesinin etkileri incelenmiştir. Sonuç olarak konsantrasyonlarda artış olduğunda misel ve konidi çimlenmesinde doğrusal olarak azalma kaydedilmiştir. Borik asit %0.3 ve %0.5 dozlarında Geotrichum candidum ve Fusarium solani'nin misel gelişimi ise tamamen (%100) engellenirken, Alternaria alternata ve Fusarium avenaceum misel gelişimleri test edilen en yüksek dozda (%0.5) misel gelişimini %41.18 ve %60.78 oranında engellemiştir. Bir diğer bor ürünü olan boraks, G. candidum ve F. solani misel gelişimini %0.4 konsantrasyonunda tamamen engellerken, en yüksek konsantrasyonda (%1.0) Alternaria alternata ve Fusarium avenaceum misel gelişimini, %16.3 ve %33.3 oranında engellemiştir. Her iki bileşen karışım halinde kullanıldığında G. candidum ve F. solani'ye karşı nispeten daha düşük dozda %100 etkinlik gösterirken, Fusarium avenaceum ve Alternaria alternata'ya karşı etkinlikte başarısız bulunmuştur (%7.13-41.33). Borik asit %0.2-0.5 konsantrasyonlarında test edilen fungal etmenlerin spor çimlenmesini tamamen durdurmuştur. Boraks ise A. alternata dışında test edilen tüm etmenlerin spor çimlenmesini %0.2-0.4 dozlarında tamamen engellemiştir. Benzer etkinlik, karışım halinde kullanıldıkları çalışmalarda da kayıt edilmiştir. Borik asit, boraks ve karışımların sıvı kültürde gelişen misel ağırlığını önemli düzeyde düşürmüştür. Yarı In vivo koşullarda bor ürünlerinin Fusarium solani etmenine karşı koruyucu etkileri incelendiğinde en yüksek engelleme düzeyi %57,41 oranında %4 borik asite ile kaydedilirken, tedavi edici etkide ise en yüksek etki %22.5 ile %1+2 borik asit +boraks uygulamalarında belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre koruyucu özelliğin, tedavi edici özelliğe kıyasla daha etkili bir yöntem olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar bor ürünlerinin havuçta sorun olan toprak kökenli hastalıklara karşı umut verici uygulama olduğunu göstermiştir.