Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİYE KABABIYIK
Danışman: Mete Pekdiker
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
- Amaç: Aksiyel spondiloartrit
(AxSpA) omurganın inflamatuvar romatizmal hastalığı olmasına rağmen AxSpA’lı
olgularda atlantoaksiyel instabilite (AAİ) konusunda çalışmalar çok kısıtlıdır
ve AAİ’nin tüm formlarını inceleyen çalışma yoktur. Çalışmamızdaki amacımız, AxSpA
olgularında AAİ sıklığını ve varsa ilişkili faktörleri ortaya koymaktır
- Gereç ve Yöntem: Çalışmamız
üçüncü basamak romatoloji ünitemizde gerçekleştirilen kesitsel ve tanımlayıcı
bir klinik çalışmadır. Veriler elektronik hasta dosyalarından elde edilmiştir.
Erişkin, inflamatuvar bel ağrısı süresi >10 yıl olan ve hedefe yönelik
(biyolojik veya sentetik) tedavi alan axSpA olguları çalışmaya alındı. Omurgayı
etkileyebilecek (inflamatuvar ve non-inflamatuvar) ikinci bir hastalığa sahip
olanlar dışlandı. Atlantoaksiyel instabilite lezyonları lateral nötral, tam
ekstansiyon, tam fleksiyon ve ağız açık anteroposterior servikal grafiler ile
değerlendirildi. Son bir yıl içinde çekilen radyografiler hastalara kör iki
romatolog tarafından değerlendirildi.
- Bulgular: Çalışmaya %57,9’u
erkek, ortalama yaşı 47±11,3 yıl ve ortalama hastalık süresi 17,1±9,1 yıl olan
toplam 159 AxSpA olgusu (ankilozan spondilit: %89,3; non-radyografik AxSpA:
%10,7) dahil edildi. Toplam 31 hastada (%19,5) toplam 33 adet AAİ lezyonu
saptandı; iki olguda iki adet lezyon mevctuttu. En sık anterior atlantoaksiyel
subluksasyon (%54,5), ardından subaksiyal (%33,3) ve vertikal subluksasyon
(%6,1) izlendi. Tek değişkenli lojistik regresyon analizinde; hastalık süresi
(p=0,004), ilk semptom yaşı (p=0,02, OR = 0,95; %95 GA = 0,91–0,99), üveit
(p=0,049, OR = 2,82; %95 GA= 1,01–7,90) ve sakroiliit evresi (p=0,039 OR =
1,46; %95 GA = 1,02–2,09) ile AAİ ilişkili idi. Çok değişkenli analizde
yalnızca hastalık süresini AAİ için bağımsız prediktör olarak saptadık (p=0,027).
- Sonuç: Çalışma grubumuzun
özellikleri düşünüldüğünde bulduğumuz AAİ sıklığı AxSpA’lı olgularda üst limiti
işaret edebilir. Günümüzde AxSpA’lı olgularda AAİ monitörizasyonu için
konsensus yoktur ancak uzun hastalık süreli AxSpA olgularında AAİ için rutin
radyografik tarama akılcı bir yaklaşım olabileceği düşünülmektedir.