Türkiye'de HIV pozitif olmak; karşılaşılan zorluklar, başetme yöntemleri: Nitel bir çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE BALIKÇI
Danışman: MEHMET HANİFİ KOKAÇYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: HIV bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açabilen bir virüsü, AIDS ise HIV'in neden olduğu enfeksiyonunun, kanserlerin, fırsatçı enfeksiyonların görüldüğü son evresi ifade etmektedir. HIV/AIDS ilk raporlandığı 1980'li yıllarda tedavisi mümkün olmayan ve ölümcül seyreden bir hastalık iken günümüzde kullanımı kolay ve yan etkileri az olan ilaçlarla ölümcül hastalık olmaktan çıkıp tür kronik hastalığa dönüşmüştür. Zamanla damgalamaya maruz kalan hastalılarının nedenlerinin anlaşılması, tedavilerinin bulunması bu hastalıklara karşı hissedilen olumsuz duyguların hafiflemesine neden olmuştur. Ancak HIV/AIDS'te bu durum farklı seyretmiş ve HIV/AIDS'i modern tarihin en damgalayıcı tıbbi durumların biri haline getirmiştir. Günümüzde HIV tanısı bireylere ayrımcı, damgalayan tutumlar devam etmekte ve HIV/AIDS tanısı olan bireylerin sosyal hayatını, çalışma hayatını, sağlık hizmetini alımı zorlaştırmaktadır. Yöntem: Nitel araştırma olarak yapılan çalışma Hatay Mustafa Kemal Üniversitesine başvuran HIV pozitif bireylerin yaşadıkları zorluklara odaklanmayı amaçlamaktadır. 15 katılımcıyla yüz yüze ve derinlemesine yapılan görüşmeler katılımcıların onamı alındıktan sonra ses kaydına alınmıştır. Ses kayıtları daha sonra metne yazılmış ve katılımcıların görüşmelerinin içeriği NVİVO programıyla analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların söylemlerinin nitel analizi sonucunda oluşan temalar: tanı ve tedavi süreci, aile ve sosyal hayat, çalışma hayatı, HIV tanısının ruhsal etkileri, toplum ve HIV başlıklarında incelenmiştir. Tanı ve tedavi süreci temasını tanı öncesi katılımcıların HIV/AIDS ile ilgili bilgi düzeyleri ve tutumları, tanıyı öğrenme süreçleri, tanıda ilk zamanlar, sağlık hizmeti alımında yaşananlar deneyimler kategorileri oluşturmuştur. Aile ve sosyal hayat teması, aile ile paylaşma, akrabalar, arkadaş çevresi ile paylaşma durumu, kimseyle paylaşılmaması, partnerle paylaşma durumu, cinsel hayat etkileri, bireyin aile ve sosyal hayatındaki değişimler kategorileri oluşturulmuştur. Çalışma hayatı tema olarak çalışma hayatına olumsuz etkileri, çalışma arkadaşlarıyla paylaşma, çalışma arkadaşlarından gizleme, gelecek planları kategorilerinden oluşmuştur. HIV tanısının ruhsal etkileri; ilk öğrenildiği zaman duygular ve düşünceler, kabullenme süreci, HIV tanısından sonra oluşan ruhsal hastalıklar kategorilerinden oluşmuştur. HIV/AIDS'in toplumsal yönü; toplumun HIV'e olumsuz bakışı, toplumun HIV'e bakışını değiştirme kategorilerinden oluşmuştur. xii Sonuç: Çalışmamızın sonuçları HIV tanısı alan bireyler tanı ve tedavi süreçlerinde, sağlık kuruluşlarında, çalışma hayatında, sosyal hayatlarında pek çok zorlukla karşılaşmış olduğu görülmüştür. Tedavi süreçlerinde sağlık hizmetine erişiminde yaşanan zorluklar, işe başvururken yaşanan hak ihlalleri, sosyal hayatında kısıtlanması HIV/AIDS'e karşı damgalayan tutumların devam ettiğini göstermektedir. Araştırma sonuçlarının HIV pozitif bireylerin hayat şartlarını düzeltecek yol haritası çizilmesine katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: HIV/AIDS, damgalanma, ayrımcılık, zorluk