CBS tabanlı analitik hiyerarşi süreci kullanılarak uygun yerleşme alanlarının belirlenmesi: Kırıkhan (Hatay) ilçesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA GÜRÇEŞME
Danışman: Tülay Öcal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye gibi deprem kuşağında yer alan ülkelerde yerleşmelerin uygun yerlere yapılmaması, meydana gelebilecek afetlerde can ve mal güvenliği açısından ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Hatay ilinin Kırıkhan ilçesi, aktif fay hatları üzerinde yer alması ve taşkın riski taşıması nedeniyle afetlere açık bölgelerden biridir. 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler, Kırıkhan ve çevresindeki yerleşimlerde büyük hasarlara yol açmış, bu durum doğru yer seçiminin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Özellikle yeniden inşa sürecinde, afet risklerini en aza indirmek için yerleşmelerin uygun sahalar üzerine kurulması can ve mal kaybını azaltmada etkili olabilir. Bu kapsamda gerçekleştirilen çalışma amacı, Kırıkhan ilçesi için afetlere karşı dirençli yerleşim alanlarını belirlemektir. Yer seçiminde etkili olan faktörler, literatür, uzman görüşü ve gezi-gözlem çalışmaları ile belirlenmiştir. Uygulamada kullanılacak kriterlerin önem derecelerinin belirlenmesinde Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemlerinden yararlanılmıştır. Haritaların hazırlanması sürecinde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılmıştır. Çalışmada jeoloji, fay hatlarına ve akarsulara mesafe, eğim, bakı, yükseklik, toprak grupları, erozyon riski, arazi kullanım kabiliyeti, mevcut arazi kullanımı, ulaşım ağına yakınlık ve jeomorfolojik yapı olmak üzere 12 kriter kullanılmıştır. Uygulanan analiz sonuçlarına göre, Kırıkhan ilçesinin yerleşime uygunluk durumu 5 kategoriye ayrılmıştır. Çalışma alanında, yerleşmeye hiç uygun olmayan alanlar sahanın %1,96'sını oluşturmaktadır. Analiz sonuçlarına göre çalışma sahasının %55,66'sını uygun olmayan alanlar oluşmaktadır. Yerleşime orta düzey uygun alanlar, sahanın %33,71'ni kaplamaktadır. Kırıkhan ilçesinin uygun ve en uygun yerleşim alanları ise toplam sahanın %8,67'lik kısmını oluşturmaktadır.