Hatay ilindeki zeytin bahçelerinde zeytin sineği, Bactrocera oleae (Gmelın) (Diptera: Tephritidae)'nin cezbediciler ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEVENT POLAT
Danışman: NİHAT DEMİREL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Zeytin sineği, Bactrocera oleae (Gmelin) (Diptera: Tephritidae), ülkemizde zeytinin en önemli zararlılarından birisidir. Çalışma 2016-2017 yıllarında Hatay illindeki zeytin bahçelerinde Zeytin sineği, Bactrocera oleae (Gmelin) (Diptera: Tephritidae)'nin cezbediciler ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Çalışma 2016 yıllında Hatay iline bağlı Arpahan köyünde bulunan Gemlik çeşitine sahip 200 dönümlük zeytin bahçesinde üç deneme ile yapılmıştır. Çalışmada %0,2'lik spiroketal (1,7-dioxaspiro[5.5]undecane) (SP) feromon, %2,5'lik amonyum sülfat (AS), %2,5'lik amonyum karbonata (AC), %2,5'lik amonyum asetate (AA), %2,5'lik ammonium bikarbonate (AB), ve %2,5'lik diamonyum fosfat (DAP) gibi cezbediciler kullanılmıştır. Denemede kullanılan cezbediciler beş tekerrürlü ve beş uygulama olarak tesadüf deneme desenine göre örneklenen zeytin bahçesine her üç ağaca bir cezbedici Decis tipi tuzak gelecek şekilde asılmıştır. Denemeler 30 Temmuz tarihinde kurulmuş ve 26 Ekim tarihinde tuzaklar toplanmıştır. Çalışma 2017 yılında Hatay iline bağlı Arpahan köyünde bulunan Gemlik çeşidine sahip 200 dönümlük zeytin bahçesi ile Belen ilçesine bağlı 50 dönümlük Ayvalık zeytin bahçesinde yürütülmüştür. Çalışmada iki farklı deneme kurulmuş ve denemelerde %5'lik ammonium bikarbonate (AB), %5'lik amonyum sülfat (AS), %5'lik amonyum karbonata (AC), %5'lik amonyum asetate (AA), %5'lik diamonyum fosfat (DAP) gibi cezbediciler kullanılmıştır. Denemede 10 tekerrürlü ve beş uygulama olarak tesadüf deneme desenine göre örneklenen zeytin bahçelerine her üç ağaca bir cezbedici SEDQ tipi tuzak gelecek şekilde asılmıştır. Denemeler 18 Ağustos kurulmuş ve 3 Kasım 2017 tarihinde toplanmıştır. Çalışmanın 2016 yılındaki birinci denemesinde cezbedici Decis tuzaklar tarafından 2,489 adet, ikinci denemesinde 2,929 adet ve üçüncü denemesinde 2,804 adet zeytin sineği ergini yakalanmıştır. Yapılan üç denemede cezbedici tuzaklar tarafından en fazla ergin DAP karışımlı cezbedici tuzaklar tarafından yakalanmıştır. Çalışmanın ikinci yılında Gemlik zeytinlik alanında yapılan örneklemede cezbedici tuzaklar tarafından 41 adet zeytin sineği ergini yakalanmıştır. Cezbedici tuzaklar tarafından en fazla ergin AA+AB karışımlı cezbedici tuzaklar tarafından yakalanmıştır. İkinci deneme Ayvalık zeytinlik alanında yapılmış ve cezbedici SEDQ tipi tuzaklar tarafından 198 adet zeytin sineği ergini yakalanmıştır. Cezbedici tuzaklar tarafından en fazla ergin AA+AB karışımlı cezbedici tuzaklar tarafından yakalanmıştır. 2016 yılında örnekleme yapılan üç denemede de zarar oranı %40-45 arasında tespit edilmiştir. Çalışmanın ikinci yılında örnekleme yapılan Gemlik zeytin çeşidinde zeytin sineğinin zarar oranı %0,2, ve Ayvalık zeytin çeşidinde zeytin sineğinin zarar oranı %0,1-0,2 arasında tespit edilmiştir.