Hatay bölgesindeki süt işletmelerindeki atık suların genel özelliklerinin ve işletme hijyenine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAMYELİ DEMİRBİLEK
Danışman: Emine Aksan Aldanmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Hatay ilinde faaliyet gösteren üç süt işletmesinden alınan atık sular ve atık sularla temas eden yüzeylerden alınan swap örneklerinde fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik analizler yapılmıştır. Süt işletmesindeki farklı atık suların kurumadde (%0,02-%13,63) ve askıda kurumadde (75 mg/L-15.600 mg/L) oranı çok geniş bir aralıkta belirlenmiş ve pH değerleri 4,26 ile 7,64 arasında değişmiştir. KOİ değerleri 165 mg/L ile 85.200 mg/L arasında, BOİ₅ değerleri ise 49 mg/L ile 25.500 mg/L arasında saptanmıştır. Yüksek KOİ ve BOİ₅ değerleri belirlenen örneklerde görece olarak iletkenlik değeride yüksek bulunmuştur. Atık sularda protein ve yağ miktarının oransal olarak düşük olduğu, nitrat, nitrit ve fosfor miktarının atık su örneklerine göre değişkenlik gösterdiği saptanmıştır. Çalışmada atık sularda, TMAB değerleri 5×10²–8,35×10⁸ kob/mL aralığında değişmiş ve en yüksek değer C Firması yayıkaltı numunesinde (8,35×10⁸ kob/mL) kaydedilmiştir. Anaerob bakteri yükleri özellikle PAS ve yayıkaltı numunelerinde yüksek bulunmuş; C Firması yayıkaltısında 1,36×10⁸ kob/mL ve PAS numunesinde 1,10×10⁸ kob/mL değerleri ölçülmüştür. Maya-küf varlığı, özellikle B Firması durulama suyunda (1,8×10⁵ kob/mL) ve C Firması yayıkaltısında (4,26×10⁵ kob/mL) belirgin olarak tespit edilmiştir. Lipolitik bakterilerde en yüksek değer C Firması yayıkaltı numunesinde (4,81×10⁸ kob/mL) saptanırken, proteolitik bakteri yükü C Firması durulama suyunda 3,75×10⁵ kob/mL'ye ulaşmıştır. yüzeylerden alınan örneklerde mikrobiyal yükün yüzey tipine ve firmalara göre değişkenlik gösterdiği ve özellikle süt tankı ve karıştırma tankında yüksek mikrobiyal yük tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, süt endüstrisi kaynaklı atık suların ve çeşitli yüzeylerin analiz sonuçlarına göre, hem çevresel etkilerde, hem üretilen ürünlerin kalite ve güvenliğinde kritik öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle yan ürünlerin (peynir altı suyu ve yayıkaltı) yalnızca atık olarak değil, yüksek protein, laktoz ve mineral içerikleri nedeniyle fonksiyonel gıda üretiminde hammadde olarak değerlendirilmesi göz önüne alınmalıdır. Ayrıca, swap örnekleri analiz sonuçları işletmede biyofilm varlığının ve oluşum potansiyelini ortaya çıkarmıştır. Anahtar Kelimeler: Süt işletmesi, Atık Su, Kimyasal Bileşim, Mikroflora