İki buğday türünde tuz ve su baskını stresinin bazı gen ifadeleri ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA ÇALICI
Danışman: NURAY ERGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, buğday (Triticum monococcum L. Siyez, Triticum aestivum L. cv., Dağdaş-94) fideleri tuz (NaCl), su baskını ve su baskını ile tuzun etkileşimlerine farklı sürelerde (0,3,24 saat) etkileri incelenmiştir. Buğday fidelerinin sürgün boyu, taze ağırlığı ve kuru ağırlığı, klorofil a (Kl-a), klorofil b (Kl-b), toplam klorofil (Kl a+b) ve klorofil a/b (Kl a/b), antosiyanin miktarları (A), katalaz (KAT), askorbat peroksidaz (APX) ve glutatyon redüktaz (GR) antioksidant enzim aktiviteleri, prolin birikimi, P5CR (Prolin 5 Karboksilat Redüktaz) ve TaSRG (Salt Response Gene) genlerinin ifadesi araştırılmıştır Tuz stresi etkisinde iki buğday türünde sürgün boy, taze ağırlık, Kla, Klb, Kl a+b, antosiyanin miktarı azalmaktadır. Sürgün kuru ağırlık miktarı Siyez de azalmıştır. Kl a/b Dağdaş-94'te azalırken, Siyez'de artmıştır. P5CR gen ifade seviyesinin artışı ile prolin amino asit birikimi arasında paralelik olduğu düşünülmektedir. TaSRG gen ifade seviyesinin iki buğday türünde de artığı belirlenmiştir. KAT enzim aktivitesi Siyez türünde azalırken, Dağdaş-94'te artış göstermiştir. Farklı sürelerde (0, 3, 24 saat) su baskını etkisindeki, buğday türlerinde sürgün taze ağırlık, kuru ağırlık miktarı azalmıştır. Klorofil miktarları Triticum monococcum Siyez buğdayında azalırken, Triticum aestivum L. cv., Dağdaş-94'te artmıştır. KAT enzim aktivitesi T. monococcum L. Siyez de azalma göstermiştir. Prolin amino asit miktarı, P5CR gen ifadesi T. monococcum L. Siyez de artmıştır. Antosiyanin miktarı T. monococcum L. Siyez'de artarken, T. aestivum L. cv., Dağdaş-94'te azalmıştır. Tuz ve su baskınının birlikte etkisinde, T. monococcum L. Siyez ve Triticum aestivum L. cv., Dağdaş-94 buğdayında sürgün boy, taze ağırlık, kuru ağırlık miktarı azalmıştır. T. monococcum L. Siyez buğdayında Kl-a, Kl-b miktarı ve Kl a/b azalma göstermiştir. KAT aktivitesi T. monococcum L.'de azalırken, GR ve APX aktivitesi, T. aestivum L. cv., Dağdaş-94'te artmıştır. TaSRG gen ifadesi Triticum aestivum L. cv., Dağdaş-94'te azalmıştır. Antosiyanin miktarı T. monococcum L. Siyez 'de artarken, T. aestivum L. cv., Dağdaş-94'te azalmıştır. Sonuç olarak, tuz ve su baskınının neden olduğu osmotik stres etkisinde bitkilerin P5CR, TaSRG gen ifade seviyelerini ve prolin birikimini arttırarak; oksidatif stresin etkilerine karşı ise, antioksidan savunma sisteminin uyarılması ile tolerans gösterdikleri düşünülmektedir. T. aetivum L. cv., Dağdaş-94 türü tuz ve T+SB uygulamalarında P5CR gen ifade seviyesini ve prolin birikimi artmıştır. Her iki parametredeki artışın paralel olduğu ve tuza toleransta görev aldığı düşünülmektedir. Ayrıca iki buğday türünde de tuz stresi uygulamasında TaSRG ifadesindeki artışın tuza tolerans ile ilişkili olduğu söylenebilir. Ayrıca iki tür birbiriyle kıyaslandığında tuz uygulamasında Dağdaş-94, su baskınında Siyez T+SB streslerinde, osmotik strese Dağdaş-94 daha dayanıklı iken oksidatif strese de Siyez'in daha dayanıklı olduğu gözlenmiştir.