Bazı horoz ibiği (Amaranthus spp.) türlerine ait tohumların çimlenme biyolojisi ve mücadelesinde allelokimyasalların kullanımına yönelik çalışmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZAN YILMAZ
Danışman: İlhan Üremiş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Şanlıurfa (Ceylanpınar)'dan toplanan horoz ibiği (Amaranthus spp.) türlerine ait tohumlardaki dormansinin kırılması, bunların minimum, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklıklarının belirlenmesi ve bu tohumların çimlenmesi üzerine bazı bitki uçucu yağ ve özütlerinin allelopatik etkilerini belirlemek amacıyla 2020-2021 yıllarında yapılmıştır. Yapılan laboratuvar çalışmalarında Şanlıurfa'dan 2020 yılında toplanan Amaranthus retroflexus, A. hybridus ve A. palmeri tohumlarına ait minimum, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklıklarının, sırasıyla; A. retroflexus ve A. hybridus için 5 °C, 30-40 °C ve 40 °C olduğu; A. palmeri için 5 °C, 20-40 °C ve 40 °C olduğu belirlenmiştir. Dormansi kırma çalışmalarına yönelik olarak yapılan çalışmalarda A. retroflexus için en etkili uygulama KNO3'de 60 s bekletme ve 3 dk zımparalama ile, A. hybridus için en etkili uygulama Saf su'da 72 h bekletme ve 3 dk zımparalama ile elde edilmiştir. Ayrıca, Ailanthus altissima (Mill.) Swingle, Inula viscosa L., Datura stramonium L., Phoenix dactylifera L., Solanum eleaegnifolium Cav. ve Washingtonia filifera bitkilerinden elde edilen özütlerin A. retroflexus, A. hybridus ve A. palmeri tohumlarının çimlenmesine allelopatik etkileri araştırılmıştır. Uygulamaların tamamında bitki özütlerinin uygulama dozu artıkça horoz ibiği tohumlarının çimlenme oranları azalmıştır. Benzer şekilde, Origanum onites L., Origanum vulgare L., Origanum minutiflorum L., Origanum majorana L., Origanum minutiflorum O. Schwarz and P.H. Davis, Salvia officinalis L., Salvia tomentosa Miller, Lavandula officinalis L, Rosmarinus officinalis L, bitkilerinden elde edilen uçucu yağların farklı dozlarına maruz bırakılmış A. retroflexus, A. hybridus ve A. palmeri tohumlarının çimlenmelerini farklı oranlarda etkilemiştir. Uygulamaların tamamında uçucu yağların uygulama dozu artıkça A. retroflexus, A. hybridus ve A. palmeri tohumlarının çimlenme oranı azalmıştır.