Köpeklerde ovariyohisterektomi sonrası uygulanan C ve E vitamininin oksidatif stres ve ağrı stresi üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK BİLİMLER, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERK BELLİ
Danışman: AYŞE MERVE KÖSE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sunulan çalışmada, antioksidan ajan olan C vitamini ve E vitamininin eksojen yolla köpeklere ovariohisterektomi operasyonu sonrasında uygulanmasının postoperatif süreçte oluşan oksidatif stres ve ağrı stresi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı. Çalışmada ovariohisterektomi operasyonu için veteriner kliniğine getirilen sahipli ve operasyon için sahibinden onam alınan 22 adet 2-5 yaş aralığında, 5-30 kg ağırlığında dişi köpek kullanıldı. Ovariohisterektomi operasyonu için anestezi ksilazin HCl ve ketamin HCl kombinasyonu kullanılarak gerçekleştirildi. Operasyonlar için mediyan hattan yaklaşım tercih edildi. Operasyonu takiben tüm köpeklere aynı sıvı sağaltımı ve antibiyotik tedavisi uygulandı. Operasyon bitiminde hayvanlar 4 gruba ayrıldı. Operasyon bitiminden itibaren birinci gruba askorbik asit ikinci gruba α-tokoferol asetat ve üçüncü gruba ise meloxicam uygulandı. Dördüncü gruba herhangi bir ilaç uygulaması yapılmadı. Tüm köpeklerden hemogram ve oksidatif stres parametreleri ölçümü için OHE operasyonu yapılacağı gün anesteziden önce (0. gün), operasyon bitiminde ilgili enjeksiyonlar yapıldıktan 24 saat sonra (1. gün), operasyondan sonraki 3. gün, 7. gün ve 10. günlerde v. cephalicadan kan örnekleri alındı. Her köpek için ayrı ayrı ağrı skoru takibi formu Glasgow Kompozit Ağrı Ölçeğine (CMPS-SF) göre oluşturuldu ve köpeklerin postoperatif gözlem sonuç bilgileri kayıt edildi. Çalışmadaki gruplarda operasyon günü ağrı puanları arasında istatistiksel fark sadece negarif kontrol (NKNT) ve pozitif kontrol (PKNT) grupları arasında önemli bulundu (p=0,027). Ağrı puanlarının NKNT grubunda 3. günden sonra, PKNT grubunda 7. günden sonra, VİT E grubunda 1. ve 7. günden sonra, VİT C'de ise 1. ve 3. günden sonra belirgin şekilde azaldığı gözlemlenmiştir (p<0,001). Hemogram bulguları bakımından gruplar arasında istatistiksel fark tespit edilemedi. Malondialdehit (MDA) konsantrasyonları NKNT grubunda operasyondan 24 saat sonra (6,4±1,82 nmol/ml) belirgin bir düzeyde artarken (p<0,05), aynı grupta operasyon sonrası 7. günde (3,97±0,84 nmol/ml) 1. güne (6,4±1,82 nmol/ml) göre belirgin şekilde azalmıştır (p<0,05). Ayrıca gruplar arasında da 10. gün hariç diğer günlerde istatisitiksel fark tespit edilememiştir. Sonuç olarak, köpeklerde uygulanan ovariyohisterektomi opersyonun orta şiddetli akut ağrıya neden olduğu ve oprerasyondan yedi gün sonra ağrı stresine uyum sağlayabileceği düşünüldü. Bu süreçte ayrıca oksidatif stresin de üstesinden gelmek için antioksidan takviyelerinin faydalı olabileceği kanısına varıldı. Anahtar Kelimeler: Ovariyohisteroktomi, vitamin E, vitamin C, meloksikam, ağrı stresi, oksidatif stres, köpek