Farklı sulama suyu düzeyleri ve bor uygulamalarının soya bitkisinin verim ve kalite parametreleri üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyosistem Mühendisliği (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA KAZGÖZ CANDEMİR
Danışman: Berkant Ödemiş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, Amik Ovasında (Hatay) 'Lider' çeşidi soya bitkisinde tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre 2020 ve 2021 yıllarında yürütülmüştür. Ana parsellere üç farklı sulama düzeyleri (I100, I66, I33), alt parsellere üç farklı gelişme dönemleri (G1, G2, G3), alt-alt parsellere ise üç farklı bor uygulamaları (B0, B1, B2) yerleştirilmiştir. Uygulamaların etkilerini görmek amacıyla klorofil değerleri (SPAD) ve konsantrasyonu, stoma iletkenliği, fotosistem-II (Qy), vegetatif ve fenolojik gelişim parametreleri, bor ve prolin konsantrasyonu, bitki su tüketimi ve su-verim fonksiyonları hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda, uygulanan sulama suyu miktarları I100, I66, I33 konularında sırasıyla (yağış dahil) ilk yıl 905 mm, 625 mm, 353 mm; ikinci yıl 818 mm, 577 mm, 343 mm, bitki su tüketimleri ilk yıl 1042 mm, 802 mm, 536 mm; ikinci yıl 1003 mm, 792 mm, 558 mm, su kullanma randımanları ilk yıl 2.89 kg ha-1 mm-1, 2.84 kg ha-1 mm-1, 2.81 kg ha-1 mm-1; ikinci yıl 3.30 kg ha-1 mm-1, 3.41 kg ha-1 mm-1, 3.40 kg ha-1 mm-1 ve sulama suyu kullanım randımanları ilk yıl 3.32 kg ha-1 mm-1, 3.64 kg ha-1 mm-1, 4.27 kg ha-1 mm-1; ikinci yıl 4.04 kg ha-1 mm-1, 4.67 kg ha-1 mm-1, 5.52 kg ha-1 mm-1 olarak belirlenmiştir. Bitki su verim fonksiyonu (Ky) ise ilk yıl 1.02, ikinci yıl 0.95 olarak hesaplanmıştır. İki yılda da sulama suyu miktarındaki artış verimin artmasına neden olmuş, B1 ve B2 uygulamaları verimi (B0'a göre) ilk yıl %16 ve %17; ikinci yıl %9 ve %9 artırmıştır. En yüksek verim iki yılda da I100G1B2 interaksiyonunda sırasıyla 3325 kg ha-1 ve 3590 kg ha-1 olarak gerçekleşmiştir. I100 konusu I66 ve I33 konularına göre bakla sayısı, tohum sayısı, bitki boyu değerlerini sırasıyla birinci yıl %24-%92, %40-%139, %21-%50; ikinci yıl %23-%56, %16-%46, %11-%29 artırmıştır. Sonuç olarak Doğu Akdeniz iklim koşullarında kısıtlı sulama olduğu durumlarda %66 düzeyinde sulanan soya bitkisinin G1 gelişme döneminde B1 dozunda yapraktan bor uygulamasının en yüksek verimi elde etmek için uygun olduğu sonucuna varılmıştır.