Ferîk Ahmed Muhtar Paşa'nın Malûmât Dergisi'ndeki yazılarının harp tarihi açısından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA ÇAPARLAR
Danışman: SACİT UĞUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rönesans ve reform ile Avrupa'da fikirsel anlamda meydana gelen radikal değişimlerin yanı sıra bilim, sanayi ve askeri alanlardaki gelişmelerin etkisiyle XVII. Yüzyılda Osmanlı Devleti'nde başlayan ıslâhât hareketlerinin amacı devletin yozlaşan kurumlarını düzenlemek ve çağın gereksinimlerine göre yeniden yapılandırmaktı. Osmanlı Devleti'nde, bu ıslâhâtların askeri alanda başlatılması ordunun önceliğine işaret etmektedir. Yapılan ıslâhâtlar ile modern askeri kurumların inşâsı beraberinde bu kurumlarda istihdam edilecek nitelikli eleman ihtiyacı problemini doğurmuştur. Bu probleme binâen Osmanlı Devleti'nde modern askeri sisteme geçişin öncülerinden biri olan Ferîk Ahmed Muhtar Paşa gelmektedir. Hayatının tamamını ordu içinde geçirmesine rağmen kıt'a savaşlarına katılmamış olan Muhtar Paşa, askeri kimliğinin yanı sıra ilim ile uğraşmayı da şiâr edinmiş, eşine ender rastlanan bir asker olarak tarihe geçmiştir. Yazmış olduğu sayısız yazı ve kitaplar ile Osmanlı askeri sistemini dizayn etmeye ve çağdaş askeri teknolojiyi Osmanlı Devleti'ne uyarlamaya çalışmıştır. Ferîk Ahmed Muhtar Paşa, Osmanlı askeri sistemini, geçmişi ve mevcut haliyle değerlendirmiş ve bu husûstaki fikirlerini II. Abdülhamid Dönemi'nin önde gelen yayın organlarından Malûmât'ta yayınlamıştır. Ahmed Muhtar, 1895-1903 arasında sekiz yıllık bir yayın hayatı olan söz konusu bu dergide belli başlı askeri sistemdeki sorunlarını ele alarak ve çağdaşı olan devletlerin askeri teknolojisi ile kıyaslayarak değerlendirmektedir. Değerlendirmelerini yaparken de askeri teknolojinin önemini sık sık vurgulayan Muhtar Paşa, askeri teçhizatın en ayrıntılı teknik detaylarını dahi açıklamaktan geri durmamıştır. Malûmât'ta yaklaşık sekiz yıl yazan Muhtar Paşa, Osmanlı Askeri sistemini, Osmanlı silah teknolojisi, Erkân-ı Harb, Osmanlı topçuluğu, kale istihkâmâtı, Avrupa'daki ateşli silah teknolojisi, kendi döneminde meydana gelmiş olan Çin-Japon Muharebesi'nde kullanılan askeri silahları vb. birçok konuyu incelemiştir. Netice itibariyle Muhtar Paşa, Malûmât'daki yazılarının genelinde, askeri sistemin önemini vurgularken, bir devletin bekâsının ve mevcut düzen içerisindeki konumunu askeri gücün belirlediğini ifade etmektedir. Bu sebepledir ki devletin askeri sisteminin her zaman çağa ayak uydurmasının gerektiğini ve devamlı olarak güncel silah teknolojisi ile donatılmasının zarûrî olduğunu savunmaktadır. Bütün bunlara ek olarak askeri tarih şuurunun önemine dikkat çekerek, günümüz askeri tarihçiliğinin temellerini atmıştır.