YAHYÂZÂDE ÂSAF DİVANÇESİ'NİN BAĞLAMLI DİZİNİ VE İŞLEVSEL SÖZLÜĞÜ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞİMAL TAŞDEMİR
Danışman: HASAN KAPLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:TEBDİZ (Türk Edebiyatı Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlük) çağımızın gelişen teknolojisine uygun bir proje olarak Prof. Dr. İsmail Hakkı Aksoyak (Proje Yürütücüsü) tarafından geliştirilmiştir. Bu sayede okuyucu/ araştırmacı sözlük çalışması ile ilgili verilere daha kolay ve pratik bir şekilde erişebilmektedir. Bu proje ile kelimelerin, tamlamaların ve kalıp ifadelerin metin içerisinde kazandığı anlam sözlüklerdeki anlamlar da dikkate alınarak belirlenmektedir. Antakyalı Şair Yahyazâde Âsaf Divançesi de TEBDİZ projesi doğrultusunda incelenmiştir. Kelimelere bağlamlarına göre kazandıkları anlamlar verilmiş; deyimler, kalıp ifadeler, atasözleri, dua ifadeleri vs. gibi gruplandırmalar yapılmıştır. Çalışmada Dr. Hüseyin Güfta'nın Antakyalı Şair Yahyazâde Âsaf Hayatı, Edebi Kişiliği ve Şiirleri eserinden yararlanılmıştır. Âsaf'ı bilim dünyasına kazandıran Güfta'nın kitabı dört bölümden oluşmaktadır. Bu kitapta Âsaf'ın; hayatına, ailesine, yakın arkadaşlarına dair bilgilere ulaşılmaktadır. Aynı zamanda Âsaf'ın çeviri yazılı şiirlerine ve düz yazılarına da yer verilmiştir. Kitabın sonunda şairin kendi el yazısından birkaç şiir örneği de bulunmaktadır. Tarih düşürme sanatında usta olan Âsaf'ın ebced hesabıyla yazdığı şiirlerinin çözümlemesini de kitabının Ebced ve Tarihler kısmında incelemiştir. Çalışmanın asıl amacına yönelik olan Metin kısmındaki şiirler titizlikle okunmuş olup kelimenin hangi bağlamda kullanıldığı araştırılmıştır. Bu araştırma için basılı ve çevrim içi sözlükler taranarak en doğru anlam verilmeye çalışılmıştır. Çalışma ile okuyucuya/araştırmacıya metni anlamada kolaylık sağlamak, şairin dil ve üslup özelliğini, anlam dünyasını, dünya görüşünü en doğru şekilde yansıtmak amaçlanmıştır.