Nane (Mentha piperita L.) bitkisinin su-verim fonksiyonlarının ve uçucu yağ bileşenlerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyosistem Mühendisliği (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İPEK DUMAN
Danışman: Berkant Ödemiş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye birçok bitkinin gen merkezi olup aynı zamanda birçok endemik türe ev sahipliği yapmaktadır. Nane ülkemizde yaygın şekilde yetiştirilen ve önemli bir üretim potansiyeline sahip tıbbi aromatik bitkilerden biridir. Araştırmada farklı düzeylerde su eksikliğinin Nane (Mentha x piperita L) bitkisinde büyüme ve gelişme döneminde vegetatif, fizyolojik ve kalite özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Deneme, tesadüf parseller deneme desenine göre 4 farklı sulama düzeyinde, üç tekerrürlü olarak ve her tekerrürde 3 saksı bulunacak şekilde killi tınlı toprakla doldurulmuş saksılarda yürütülmüştür. Su stresinin oluşturulmasında saksı tarla kapasitesinin tamamına uygulanan sulama suyu (I100) ve bu konuya verilen suyun %75'ınin (I75), %50'sinin (I50) ve %25'nin (I25) uygulandığı konular esas alınmıştır. Denemede Nane bitkisinin sulama suyu gereksinimi, bitki su tüketimi, su kullanım etkinliği, stoma iletkenliği, klorofil içeriği (spad), bitki boyu, yaprak kalınlığı, yağ verimi ve yağ bileşenleri ölçülmüştür. Sulama suyu gereksinimi saksı başına I100, I75, I50 ve I25 konularında sırasıyla 30.200, 22.710, 15.105 ve 7.525 L, bitki su tüketimi ise 28.950 L, 22.733 ve 15.465 L ve 6.835 L olarak ölçülmüştür. Su kullanım etkinliği (WUE) taze ve kuru nanede sulama konuları ile paralellik göstermemiş; taze nanede en yüksek WUE, I50 konusunda 13.22 g saksı L-1, kuru nanede 4.68 g saksı L-1 olarak belirlenmiştir. Herba verimi su stresinden önemli ölçüde etkilenmiştir. Artan su stresi ile vegetatif aksamdaki azalma miktarı paralellik göstermemiş ve tarla kapasitesinden %50 daha az su verildiğinde vegetatif aksamın daha fazla azaldığı belirlenmiştir. Yağ verimi hem taze hem kuru Nane'de su stresinin en fazla olduğu I25 konusunda ölçülmüştür. Taze ve kuru nane yağ içerikleri arasında önemli fark oluşmuş; kuru nanedeki yağ verimi daha yüksek bulunmuştur.