Hatay İlinde, seks feromon tuzakları kullanarak, harnup güvesi, Ectomyelois ceratoniae (Zeller, 1839) (Lepidoptera: Pyralidae)'nin, yayılışı, nardaki zarar durumu ve populasyon yoğunluğunun belirlenmesi

FATMA TUĞBA ULUÇ

Hatay İlinde, seks feromon tuzakları kullanarak, harnup güvesi, Ectomyelois ceratoniae (Zeller, 1839) (Lepidoptera: Pyralidae)'nin, yayılışı, nardaki zarar durumu ve populasyon yoğunluğunun belirlenmesi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA TUĞBA ULUÇ

Danışman: NİHAT DEMİREL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Nar, Punica granatum L.( Punicaceae: Myrtiflorae), ülkemizde yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan önemli bir meyve türüdür. Harnup güvesi, Ectomyelois ceratoniae (Zeller) (Lepidoptera: Pyralidae), ülkemizde narın önemli bir zararlısıdır. Bu çalışma ile 2008?2009 yıllarında sex feromon (1 mg Z9, E11-hexadecadienal, Z9-tetradecenal, Z9, E11,13-tetradecatrienal) tuzakları kullanılarak, Hatay ilinde Alahan (Antakya), Soğuksu (Kırıkhan) ve Delibekirli (Kırıkhan) köylerindeki toplam dokuz (her köyden üç adet) nar bahçesinde yürütülerek harnup güvesinin yayılışı, populasyon yoğunlukları ve narda yapmış oldukları zarar oranlarının belirlenmesi amaçlanmıştır.2008 yılında örnekleme süresince toplam 518 harnup güvesi ergini yakalanmıştır. En fazla harnup güvesi ortalama birey sayısı 29 Ağustos ve 17 Ekim tarihinde yakalanmıştır. Bu tarihlerdeki ortalama sıcaklık (30,9°C; 19,1°C ) ve yüzde nispi nem (% 60,7; % 81,9) olarak tespit edilmiştir. 2009 yılında örnekleme süresince toplam 513 harnup güvesi ergini yakalanmıştır. En fazla harnup güvesi ortalama birey sayısı 20 Mayıs,16 Eylül,7,14,21ve 28 Ekim tarihlerinde gözlenmiştir. Bu tarihlerindeki ortalama sıcaklık (23,8°C, 26,8°C, 23,6°C, 22,6°C, 23,3°C, 18,3°C ) ve nispi nem (% 56,2, % 59,1, % 60,1, % 61,2, % 52,7 ve % 69,1) olarak tespit edilmiştir.2008 yılında nar meyvesindeki harnup güvesi zarar oranı % 40 (DelibekirliA) % 37 (DelibekirliB), % 35 (DelibekirliC), % 22 (SoğuksuA), % 20 (SoğuksuB), % 25 (SoğuksuC), % 13 (AlahanA),% 15 (AlahanB) ve %18 (AlahanC) gözlenmiştir. 2009 yılındaki zarar oranı %35 (DelibekirliC), % 30) (DelibekirliB), %15 (DelibekirliA), %20 (SoğuksuA), %32 (SoğuksuB), % 24 (SoğuksuC), % 15 (AlahanA),% 14 (AlahanB) ve %25 (AlahanC) gözlenmiştir.2009 yılında nar meyvelerinin unlubit ile bulaşıklık oranı %30 (DelibekirliA), % 20 (DelibekirliB), %10 (DelibekirliC), %10 (SoğuksuA), %25 (SoğuksuB), % 20 (SoğuksuC), % 10 (AlahanA), % 25 (AlahanB) ve %20 (AlahanC) gözlenmiştir.Çalışma sonucuna göre, Hatay nar bahçelerinde harnup güvesinin populasyon yoğunluğunu düşürmek için, zararlınının populasyon yoğunluğunun fazla olduğu tarihlerde kontrol uygulamalarının yapılması önerilmektedir. Feromon tuzakları ile önerilen kontrol metodları kimyasal savaş, kitlesel yakalama veya çiftleşmeyi engelleme şeklindeki uygulamalardır. Ayrıca nar bahçelerinde mekaniksel mücadele yapılarak gelecek yıldaki harnup güvesinin populasyon yoğunluğu düşürülebilir.