Asi Nehri'nin pestisit kirliliği ve karabalık (Clarias gariepinus)'ta antioksidant savunma sistemi üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KİMYA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALUK ULUCA
Danışman: GÜL ÖZYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Hatay bölgesinin en önemli su kaynaklarından biri olan Asi Nehri'nde 3 farklı istasyondan ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış mevsimlerinde avlanan Karabalık (Clarias gariepinus)'a ait kas, karaciğer ve solungaç dokularında antioksidan savunma sistemi parametrelerinden süperoksit dismutaz (SOD) ve katalaz (CAT) enzimlerinin aktiviteleri ve lipid peroksidayon son ürünü malondialdehit (MDA) seviyesi belirlenmiştir. Ayrıca ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde aynı dokularda Acephate, Alachlor, Bifenazate, Cyanazine, Cymoxanil, Desmethyl-Pirimicarb, Dichlorvos, Dinotefuran, Diphenylamine, Fenazaquin, Fenbutatin oxide (F), Fenpropathrin, Forchlorfenuron, Formetanate, Heptenophos, Hexaconazole, Imazalil, Iprovalicarb ve Isopropalin pestisit seviyeleri LC/MS-MS ile analiz edilmiştir. Çalışma, Asi Nehri'nde farklı istasyonlardan temin edilen karabalıkların karaciğer, kas ve solungaç dokularındaki fizikokimyasal, balık dokularında biyokimyasal parametrelerin mevsimsel ve bölgesel değişimlerini incelemiştir. pH ve sıcaklık ölçümleri sonucunda istasyonların pH ve sıcaklık değerleri arasında mevsimsel değişimlerin olduğu tespit edilmiştir. Bulgular, mevsimsel ve bölgesel farklılıkları ortaya koymaktadır. Karaciğer dokusunda, ilkbahar mevsiminde Demirköprü bölgesinde en yüksek CAT aktivitesi gözlenirken, Karasu bölgesinde en düşük aktivite tespit edilmiştir. Yaz mevsiminde ise Samandağ bölgesinde en yüksek CAT aktivitesi kaydedilmiş, Demirköprü bölgesinde ise en düşük aktivite gözlenmiştir. Benzer şekilde, kas dokusunda da mevsimsel ve bölgesel farklılıklar saptanmıştır. Solungaç dokusunda ise ilkbahar mevsiminde en yüksek CAT aktivitesi Samandağ bölgesinde, en düşük aktivite ise Karasu bölgesinde tespit edilmiştir. MDA seviyeleri incelendiğinde, ilkbahar mevsiminde Samandağ bölgesinde en yüksek seviye saptanmış, Karasu bölgesinde ise en düşük seviye gözlenmiştir. Yaz ve sonbahar mevsimlerinde de farklı MDA seviyeleri tespit edilmiştir. SOD aktivitelerinde ise mevsimsel değişimlerin etkisi sınırlı olmuştur. Karaciğer, kas ve solungaç dokularındaki MDA düzeyleri, CAT ve SOD aktiviteleri ile pestisit düzeyleri arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analiziyle incelenmiştir. Bu sonuçlar, balık dokularında antioksidant enzim aktiviteleri ve oksidatif stres seviyeleri arasında mevsimsel ve bölgesel farklılıklar olduğunu göstermektedir ve farklı bölgelerdeki karaciğer, kas ve solungaç dokularında oksidatif stres düzeyleri, antioksidant enzim aktiviteleri ve pestisit düzeyleri arasında mevsimsel ve bölgesel farklılıklar olduğunu göstermektedir. Ayrıca, pestisit düzeylerinin mevsimsel olarak değiştiği ve bazı mevsimlerde yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmanın, Asi Nehri'nin biyolojik sistemleri üzerindeki çevresel etkileri anlamamıza ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için stratejiler geliştirmemize yardımcı olabileceği öngörülmektedir.