DEPREM SONRASI KRONİK HASTALIĞI OLAN BİREYLERİN PSİKOSOSYAL DURUMLARININ KRONİK HASTALIK UYUMLARINA ETKİSİ

AYŞENUR ERGİN

DEPREM SONRASI KRONİK HASTALIĞI OLAN BİREYLERİN PSİKOSOSYAL DURUMLARININ KRONİK HASTALIK UYUMLARINA ETKİSİ

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENUR ERGİN

Danışman: Cahit Özer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Hatay il merkezinde yaşayan kronik hastalığı olan bireylerde, afet sonrası dönemde ortaya çıkan psikososyal durumların kronik hastalıklara uyum düzeyine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel analitik tipte yürütülen çalışmaya, Hatay il merkezinde yaşayan ve en az bir kronik hastalık tanısı bulunan 395 birey dâhil edilmiştir. Katılımcılara 23 soruluk sosyodemografik bilgi formu uygulanmış, ruhsal durumlarını değerlendirmek için Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21) ve uyum düzeyini belirlemek için Kronik Hastalıklara Uyumu Değerlendirme Ölçeği (KHUDÖ) kullanılmıştır. Veriler SPSS 22.0 ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 395 birey katıldı (yaş ortalaması 50,6±16,4; 212 kadın, %53,7). Çalışmada, kronik hastalığa uyum puanlarının deprem deneyimleri ile farklılaştığı saptandı. Enkaz altında kalanlarda ve çekirdek aile kaybı yaşayanlarda psikolojik uyum (p=0,019; p 0,05). Maddi kayıp yaşayanlar ve yakın akraba kaybı olanlarda uyum puanları istatistiksel olarak farklılık göstermedi (p>0,05). Psikososyal durum açısından, enkaz altında kalanlarda (p=0,021; 0,035; 0,021; 0,02), çekirdek aile kaybı yaşayanlarda (p=0,011; <0,001; 0,002; 0,002) ve maddi kayba uğrayanlarda (p=0,005; 0,003; 0,013; 0,002) depresyon, anksiyete, stres ve toplam DASS-21 puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. Ayrıca korelasyon analizinde, DASS-21 toplam ve alt ölçek puanları ile kronik hastalık uyum puanları arasında pozitif ilişkiler tespit edildi; özellikle psikolojik ve sosyal uyum alt boyutlarıyla güçlü düzeyde korelasyon saptandı (p<0,001). Sonuç: Deprem sonrası kronik hastalığı olan bireylerde uyum genel olarak korunmuş; uyum ile psikolojik belirtiler arasında pozitif bir ilişki saptanmıştır.