Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NECAT ŞAHİN
Danışman: Mehmet Çabalak
Özet:
Amaç: Human immunodeficiency virus (HIV) nedeniyle antiretroviral
tedavi (ART) alan ve
depremi yaşayan hastaların deprem sonrası ART uyumunun ve tedavi uyumunu
etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç
ve Yöntem: Çalışmamız
kesitsel tipte bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya Hatay Mustafa Kemal
Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji
polikliniğinde HIV tanısıyla takip edilen, ART alan ve depremi yaşayan 98 hasta dâhil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik-klinik
özelliklerini içeren anket, İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği (İUBÖ) ve Boratav Depresyon
Tarama Ölçeği (Bordepta) uygulandı.
Bulgular:
Çalışmaya
dâhil edilen hastaların %78,6’sı erkek,
%21,4’ü kadındı. Yaş ortalaması 41,3 ± 12,7
(22-76) yıldı. Hastaların deprem öncesi ve deprem sonrası İUBÖ puan
ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadığı
saptandı (p=0,088). Hastaların 74’ünün (%75,5) depremden sonra ilaca hiç ara
vermediği tespit edildi. Fakat çoklu partneri olanlarda, çocuğu olmayanlar ve
ko-enfeksiyonu olanlarda ilaç uyumu düşük bulundu (sırasıyla p=0,013, p=0,029,
p=0,015). Ayrıca maddi kayıp yaşama ve depresyon ölçeği puanı yüksek olanlarda
ilaç uyumu düşük bulundu (p<0,001, p<0,001). İleri yaş olmak ilaç uyumu
daha yüksek bulundu (p=0,012). Evi hasarsız olan hastaların ilaç uyumu evi ağır
hasarlı olan hastalara göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (p=0,010).
Gelir düzeyi yüksek ve geliri giderine eşit olan grupta İUBÖ puanı düşük
bulundu (p=0,046, p=0,046). Deprem sonrası İUBÖ puanı ile Bordepta ölçeği puanı
arasında negatif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki
saptandı (r=-0,372, p<0,001).
Sonuç:
HIV tanılı bireylerin tedavi uyumu
durumunun ve tedavi uyumuna etki eden faktörlerin bilinmesi klinisyenlere
tedavi uyumunun düşük olabileceği hastaları belirlemede ve gerekli
müdahalelerde bulunabilmesine yardımcı olur. Deprem gibi doğal afet
durumlarında hastaların tedavilerinin aksamaması için gerekli stratejilerin
oluşturulmasına olanak sağlar.
Anahtar Kelimeler: HIV/AIDS, antiretroviral tedavi, tedavi
uyumu, deprem