DEPREM BÖLGESİNDE YAŞAYAN ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN BESİN GÜVENLİĞİ DAVRANIŞI ile SAĞLIKLI BESLENME ÖZYETERLİLİĞİ, TUTUM ve DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilgisi Eğitimi (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDİKA BAYRAKÇİ
Danışman: Serpil Kalaycı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Doğal afetler, can ve mal kayıplarının yanı sıra ekonomik, sosyal ve çevresel açılardan ciddi zararlara yol açmaktadır. Afetzedeler için en temel ve acil ihtiyaçlardan biri barınma ve beslenmedir. Özellikle büyüme ve gelişme çağındaki çocukların beslenme durumu, afet sonrası toparlanma süreci ve gelecekteki sağlık durumları açısından kritik önem taşımaktadır. Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremin ardından Hatay’ın Antakya ilçesinde öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin besin güvenliği davranışları ile sağlıklı beslenmeye ilişkin özyeterlilik, tutum ve davranışlarını incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma betimsel tarama modeliyle gerçekleştirilmiş olup çalışma grubunu 349 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Veriler; Besin Güvenliği Davranış Ölçeği, Beslenme Öz-Yeterlik Ölçeği, Beslenme Tutum Ölçeği ve Beslenme Davranış Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Normallik analizleri sonucunda verilerin normal dağılım göstermediği belirlenmiş ve analizlerde Mann–Whitney U ile Kruskal–Wallis testlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, öğrencilerin beslenme tutumlarının besin güvenliği bilgisi, sağlıklı beslenme bilgisi ve besin güvenliği kurallarına dikkat etme durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklılaştığını göstermiştir. Ayrıca enkazda kalma durumu ile beslenme tutumu arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Beslenme davranışları açısından sosyo demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Beslenme öz-yeterlilik algısının sağlık durumuna göre farklılaştığı ve kendini sağlıklı olarak değerlendiren öğrencilerin öz-yeterlilik puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Besin güvenliği davranışları açısından besin güvenliği bilgisi değişkeni anlamlı bulunurken, davranış alt boyutları bakımından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Çalışma sonuçları, afet sonrası dönemde öğrencilerin besin güvenliğine ilişkin farkındalıklarının gelişmiş olmasına karşın bu farkındalığın beslenme davranışlarına sınırlı ölçüde yansıdığını göstermektedir. Afet bölgelerinde okul, aile ve toplum temelli beslenme ve besin güvenliği uygulamalarının güçlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.