Türk Parlamento tarihinde Hatay Cumhuriyet Senatörleri (1961-1980)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA BÜYÜKAŞIK

Danışman: İSA KALAYCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan "Türk Parlamento Tarihinde Hatay Cumhuriyet Senatörleri (1961-1980)" adlı bu çalışmada, 1961-1980 yılları arasında Türk parlamentosunda önemli bir yeri olan Cumhuriyet Senatosu'nun Hatay'ı temsil eden üyelerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve seçim bölgeleri kapsamındaki faaliyetleri konu edinilmiştir. Bu süreçte Senato'da Hatay'ı; Sabahattin Adalı, Vehbi Aksoy, Mustafa Deliveli, Enver Bahadırlı, Kemal Kılıçoğlu ve Mehmet Sönmez olmak üzere altı üye temsil etmiştir. Konu ele alınırken senatörlerin milli ve yerel bazdaki faaliyetleri ana hatlarıyla ortaya konulmuştur. Böylece senatörlerin, ülkenin sosyo-ekonomik anlamda kalkınma ve gelişimine olan katkıları gün yüzüne çıkarılmıştır. Siyasal partiler ve seçim, bir ülkeyi ayakta tutacak olan demokrasinin vazgeçilmez unsurlarındandır. Siyasi partiler öncülüğünde ve halk arasında yapılan seçimler, devletin siyasi rejimini modernleştirmek gerek ülke içerisinde gerekse uluslararası arenada güç kazanmak amacıyla yapılır. Türkiye'de demokrasinin kökenleri Osmanlı Devleti'nin modernleşme hareketlerine dayanmakta olup, 1808 yılındaki Sened-i İttifak ile 23 Aralık 1876 tarihli Kanun-i Esasi gibi düzenlemelerin, bu topraklarda yeni anayasal düzenin oluşumunu ve demokratik bir ülke olmanın ön koşullarının yerine getirilmeye çalışıldığını göstermektedir. Kanun-i Esasi ile birlikte Türk siyasal hayatına giren çift meclisli yönetim sistemi, ilk başlarda kabul görmese de çok partili siyasi hayatın benimsendiği 1946 yılında yeniden gündeme gelmiştir. 27 Mayıs 1960 askeri darbesine kadar muhalif partilerce öne sürülen bu siyasal düzen, 9 Temmuz 1961 Anayasa düzenlemelerinde kendine yer edinmiş ve nihayetinde referandumla Türk siyasi hayatına kazandırılmıştır. 1961-1980 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti'nin yasama yetkilerini elinde tutan ve anayasa değişikliklerinde söz sahibi olan Cumhuriyet Senatosu'nda Hatay'ı temsil eden üyeler genel oy ile halk tarafından seçilmiştir. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmanın araştırma safhasında Hatay senatörlerinin biyografileri için Tercüme-i Hal evrakları incelenmiş olup meclisteki faaliyetleri için Cumhuriyet Senatosu Tutanak Dergisi, Kanunlar Dergisi, dönemin basın/yayın organları ve TBMM yayınları asıl kaynak olarak taranmıştır. ANAHTAR KELİMELER Cumhuriyet Senatosu, Senatör, Parlamento, Hatay.