Coğrafi bilgi sistemleri ile havza morfolojik özelliklerinin belirlenmesi ve havza sediment verimi tahmininde kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERCAN VAROL
Danışman: AHMET İRVEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak elde edilen havza morfolojik özelliklerinin belirlenmesine çalışılmış, bu özellikler çoklu regresyon analizi ile akım ve sediment gözlem istasyonu olmayan havzalar için havza sediment verimi tahmin denklemi geliştirme olanakları araştırılmıştır.Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan Elektrik İşleri Etüt İdaresine ait akım ve sediment gözlem istasyonuna sahip 47 adet alt havzada yürütülen çalışmada, havzaların morfolojik özellikleri ILWIS CBS yazılımı ile belirlenmiştir. Çalışma yapılan alt havzalar, yağış rejimi aynı olan bölgelere göre sınıflandırılmıştır. Sınıflandırmada, Türkeş'in 1996 yılında yapmış olduğu ve Türkiye'yi 7 yağış rejim bölgesine ayıran Türkiye Yağış Rejim Bölgeleri Haritası kullanılmıştır.CBS ile belirlenen havza özelliklerinden havza alanı, maksimum rölyef, akarsu derecesi, istasyon kotu ile Elektrik İşleri Etüt İdaresince yapılan Akım ve sediment gözlem verileri, çoklu regresyon, en iyi alt gruplar istatistik yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, her bölge için ayrı ayrı sediment verimi tahmin denklemleri oluşturulmuştur. Oluşturulan denklemlerin tahmin yeteneği Nash-Sutcliffe Model Verimlilik Katsayısı kullanılarak belirlenmiştir.Çalışma sonucunda, İkinci bölge ve üçüncü bölge için geliştirilen tahmin denklemi verimlilik katsayısı 0,88, dördüncü bölge için 0,90, beşinci bölge için 0,97 ve yedinci bölge için 0,95 olarak hesaplanmıştır. Bu denklemlerin çalışılan bölgelerdeki akım ve sediment gözlemi olmayan havzalarda, havza sediment verimi tahmini için ön fikir vermesi açısından uygun olduğu görülmüştür. Diğer, birinci bölgede akım ve sediment gözlem istasyonu sayısının yeterli olmaması, altıncı bölgede ise oluşturulan tahmin denkleminin tahmin yeteneğinin yeterli düzeyde olmaması nedeniyle, bu bölgeler için tahmin denklemleri bulunamamıştır.Bu çalışmada 2. 3. 4. 5. 7. bölgelerde sediment ölçümü olmayan havzalar için sediment verimi tahmin denklemleri geliştirilmiştir. Bu denklemler ön fikir vermesi açısından sediment tahmininde kullanılabilir fakat bu bölgelerde daha önce yapılmış çalışmalardan elde edilen verilerin tahmin denklemi sonucuyla kıyaslanarak doğruluğu kontrol edildikten sonra kullanılması uygun olacaktır.