İbnü'l Mukaffa ve Maverdi'nin siyasal düşüncesinde meşruiyet
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH HUZEYFE İŞLER
Danışman: NİZAM ÖNEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Siyasal meşruiyet olgusu, insanların siyasi iktidara itaatini sağlayan bir kavramdır. Siyasi iktidar, çeşitli düşünceler ve araçlarla mevcut eşitsizlikçi yapıyı haklılaştırmaktadır. Bu bakımdan meşruiyet olgusu, iktidarın kuruluş aşamasında olduğu gibi iktidarın korunmasında da rol oynamaktadır. Siyasal meşruiyet üzerine düşünen İbnü'l Mukaffa ve Maverdi, yaşadıkları dönemde iktidarın konumunu sağlamlaştıracak öneriler sunmuşlardır. İbnü'l Mukaffa Abbasi Devleti'nin henüz kuruluş aşamasında yaşamış önemli bir İranlı kâtiptir. İbnü'l Mukaffa Emevileri yıkıp iktidara gelen Abbasi halifesine iktidarını nasıl koruması gerektiği yönünde tavsiyeler vermiştir. İslam hukukunun henüz şekillenmediği bir dönemde, halifenin hukukun tek sahibi olması gerektiğini belirtmektedir. Bu düşüncesiyle İbnü'l Mukaffa, İslam siyasi düşünce tarihinde farklı bir yerdedir. Çünkü İslam siyaset düşüncesi içerisinde halifeye meşruiyet sağlamaya çalışan ilk İslam düşünürüdür. Maverdi ise Abbasi halifesinin sembolik konumda olduğu bir dönemde yaşamıştır. Maverdi'nin yaşadığı dönemde İslam toplumu, halife ile askeri liderler (sultanlar) olarak bölünmüştür. Abbasi halifelerinin sultanlar karşısında etkili olamadığı dolayısıyla halifelerin meşruiyet krizi içerisinde olduğu dönemdir. Maverdi, halife ile sultanlar arasındaki ilişkiyi yeniden düzenleyerek, hilafeti dini bir kurum olarak tanımlamıştır. Halifenin otoritesini kabul eden sultanların meşru olduğunu belirten Maverdi, aynı zamanda dünyevi iktidarları meşrulaştıracak öneriler ortaya koymaya çalışmıştır. Bu tezde İbnü'l Mukaffa ve Maverdi'nin siyasal düşüncesinde meşruiyet anlayışı incelenecektir. Yaşadıkları dönemin siyasal iklimleri birbirinden farklı olsa da İslam dünyasında meydana gelen toplumsal ve siyasal ayrılık, halifelerin otoritelerinin sarsılmasına neden olmuştur. Dolayısıyla her iki düşünür de yaşadıkları dönemdeki meşruiyet krizine çözüm üretmeye çalışmıştır. Her ne kadar yaşadıkları dönem birbirinden farklı olsa da İbnü'l Mukaffa ve Maverdi, din ve devletin birlikteliği üzerinden halifeye meşruiyet sağlamaya çalışmıştır.