Bir sanal akrabalık olarak kankalık ve işlevleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİYE MANSUROĞLU
Danışman: GÖNÜL REYHANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kurumlar, bir ihtiyacın doğması ve bu ihtiyacın giderilmesi ya da bir sorunun oluşması ve bu sorunun çözülmesi sürecinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu ihtiyaçlar, problemler ve çözümleri; yaşanan çağ, yaşam koşulları, ekonomi, eğitim, toplumun ve bireyin beklentileri vb. şartlar etrafında şekillenen ve bu şartların değişmesiyle yeni ihtiyaçları da beraberinde getiren dönüşümsel veya değişimsel bir yapıya sahiptir. İhtiyaçların değişmesiyle kurumlarda da değişimler gerçekleşir. Bu değişimler bazen bir dönüşüme bazen var olan kurumun işlevini yitirip yeni bir kurumun ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Kan bağına dayalı olan aynı zamanda evlilik yoluyla kurulan ve yine kan bağına yol açan akrabalıkların yanı sıra kan bağına dayalı olmayan akrabalık kurumlarının ortaya çıkması da insanların ihtiyaçlarının değişmesinin bir sonucu olarak kabul edilmekte ve ortaya çıkan bu yeni sosyal kurumlara sanal akrabalık (kurgusal akrabalık) denilmektedir. Dünyada, yaşanan çağın gereklerine uygun olarak değişen koşullar sebebiyle insanların da ihtiyaçları değişmiş veya çeşitlenmiştir. Değişen veya çeşitlenen ihtiyaçlar ise pek çok sanal akrabalık türünün ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu sebeple geçmişten günümüze ortaya çıkan sanal akrabalıklar çeşitli isimlerle anılmış ve ihtiyaçlar doğrultusunda ortaya çıkan her yeni kurum yeni adlandırmaları da beraberinde getirmiştir. Günümüz Türkiye'sinde lise öğrencilerinin arasında sıkça kullanılan "kanka" kelimesinden hareketle kanka kelimesi yeni bir adlandırma olarak kabul edilmiştir. Bir sanal akrabalık olup olmadığını tartışacağımız kankalık bu çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama tekniği olarak kankalığın yapısı ve işlevleriyle ilgili "Google form" üzerinden 23 kısa cevaplı soru hazırlanmıştır. Bir ön çalışma sonucu oluşturulan bu sorular lise öğrencilerine dijital ortamda gönderilmiş öğrencilerin soruları cevaplaması istenmiştir. HMKÜ etik kurulundan ve MEB'den araştırma ile ilgili izin alınmıştır. Velileri için onam hazırlanmış aynı zamanda öğrencilerin gönüllü olarak araştırmaya katılması ve çalışmanın amacı ve önemi konusunda bilgilenmesi için gerekli açıklamalar gönderilen formaların ön kısmında yer almıştır. İki aylık süre içerisinde formlar 152 lise öğrencisi tarafından gönüllü olarak doldurulmuş ve bu cevaplar analiz edilmiştir. Kankalığın oluşumunu, bağlayıcılığını, kurallarını, sayısını, ailedeki varlığını, sonlandırılmasını kapsayan sorulardan yola çıkılarak kankalığın yapısı ortaya koyulmuş, kankalığın bir sanal akrabalık türü olduğu belirlenmiş ve kankalık kurumu işlevsel kuram bağlamında incelenmiştir. Sonuç olarak kankalık kurumunun lise öğrencilerinin ihtiyaçları ve seçimleri sonucu ortaya çıktığı, öğrencilerin aile bireylerinde kankalığın var olduğu, kanka seçilen kişilerle ortaya çıkan ilişki ağının diğer bireylerle kurulan ilişkiden farklı, özel ve daha yakın olduğu belirlenmiştir. Kankalığın lise öğrencilerinin eğlenme, paylaşma, dayanışma, desteklenme, toplumsallaşma gibi ihtiyaçlarına cevap vererek kankalığın belirli işlevlere sahip olduğu belirlenmiştir. Kankalık kurumunun yapısı ve işlevlerinden hareketle bir sanal akrabalık olarak kabul edilmesi gerektiği ve kankalığın gelecekte bir sanal akrabalık olarak devam edebileceği aktarılmıştır.