Hatay Döver Mahallesi'nde iki dillilik konusunda bir etnografik çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ANTROPOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAYRİYE YALIM EGE
Danışman: KADRİYE ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dil insanı diğer canlılardan ayıran önemli yapılardan biridir. Dil aracılığyla kültür aktarılır, kimlik inşa edilir ve iletişim kurulur. Disiplinler arası bir çalışma alanına konu olan dil insanın bilimi olan antropolojininde odak noktalarından birisidir. Antropologlar dil üzerinden, etno-dinsel kimlik, ekonomi, sosyal yapı, gündelik hayat gibi pek çok konuyu anlama yoluna giderler. Temelde iletişim işlevini yerine getiren dil farklı sebeplerden dolayı iki dillilik sürecine doğru evrilir. İki dillilikte zaman zaman kod değiştirmesi kullanılarak ait olduğu topluma özgü bir iletişim yöntemi ve ortak bir dil ortaya çıkar. Bu bağlamda bu tezin amacı Hatay ilinin Defne ilçesine bağlı Döver Mahallesi'nde yaşayan Arap Alevisi/Nusayrilerin dil algıları, kod değiştirme, iki dilli olma süreçleri, dil, kültür ve inanç konuları oluşturmaktadır. İki dilli kişilerin tercih ettikleri veya öğrendikleri dilin kamusal ve özel alanlarda, ekonomi, göç ve politik süreçlerde, gündelik olayların dil üzerine etkisinde, etno-dinsel kimliği sınırlamada veya inşa etmede kullanılan dilde, bireylerin iki dillilik üzerine olan algı ve tutumlarında, kuşaklar arası farklarda, iktisadi faaliyet alanlarında, iletişim gibi konularla bağlantıda iki dillilik durumunun nedenleri, dönüşümleri ve sonuçları ortaya konulmuştur. Arapça ve Türkçe' nin etkin bir şekilde konuşulduğu Döver Mahallesi'nde, iç içe olan bu iki dilin konuşucularının zihninde nasıl konuşlandığına dair sorulara da birlikte cevap aranmıştır. Anadili Arapça olan yani ilk olarak Arapça'yı öğrenen bu bireylerin sonradan öğrendikleri Türkçe'yi nasıl içselleştirdikleri, her iki dili aynı zamanda öğrenen bireyin hangi dile daha yatkın olduğu, hangi dilde düşündükleri ve rüya gördükleri, hangi ortamlarda hangi dili konuştukları ve kod değiştirme nedenleri, dil ve kültür arasında kurdukları ilişki bu çalışmada etnografik bir yöntemle ele alınmıştır. Alan araştırması yöntemi ile hazırlanan bu tezde gözlem, katılımlı gözlem, görsel belgeleme, ses kaydı, kartopu örneklem, hayat hikayeleri anlatımı gibi teknikler kullanılarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Sonuçta kuşaklar arası dil farkı, kültürlerini aktarmada dilin kullanımı, göç ve politik süreçlerin dile etkisi, kod değişimi üzerine iki dilli görüşmecilerin algı ve tutumu, ikinci bir dil bilmenin yarattığı istihdam fırsatları bu çalışmada sahada toplanan bulguların desteğiyle okuyucuya aktarılmaya çalışılmıştır. Döver Mahallesi'nde başat dilin Arapça oluşu, dini eğitimin ve kültürün sürdürülmesinde dilin bir araç olarak kullanılması ve yazı dilinin olmayışı konuları da vurgulanmıştır. ANAHTAR KELİMELER Dil Antropolojisi, İki Dillilik, Kod Değişimi, Döver Mahallesi