İş talepleri, iş kontrolü, kişilik, iş stresi, emniyet kültürü ve emniyet davranışı arasındaki ilişkilerin sivil havacılık sektöründe saptanmasına yönelik bir araştırma

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İŞLETME (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEMAL DURMUŞÇELEBİ

Danışman: METİN REYHANOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Havacılık endüstrisinde yaşanan kazaların önemli bir kısmı insan faktörlerinden ileri gelmektedir. Bu insan faktörlerinden birisi olan stres, çalışma ortamında iş stresine dönüşerek çalışanların emniyet davranışı gösterme düzeylerini etkileyebilmektedir. Kişilik ve örgütün emniyet kültürü bu etkiyi yönlendirerek emniyet davranışı düzeyini değiştirebilmektedir. Bu çalışmada iş talepleri ve iş kontrolünün A ve B tipi kişilik yapısının etkisinde, iş stresi ve emniyet davranışına olan etkisi, iş stresinin aracılık rolü ile iş stresi ve emniyet davranışı ilişkisinde emniyet kültürünün düzenleyici rolü incelenmiştir. Bu etkilerin açığa çıkarılması için havayolu, havaalanı, bakım işletmeleri ve yer hizmetleri işletmelerinde çalışan pilot, hava trafik kontrolörü, bakım teknisyenleri-mühendisleri, uçuş harekât uzmanları ve yer hizmetlerinin apron personelinden toplanan veriler kullanılmıştır (N=444). Veriler, araştırma modeli kapsamındaki etki ve ilişkileri belirlemek için korelasyon analizi, varyans testleri ve yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Araştırmanın sonuçları, iş stresinin emniyet davranışı üzerinde olumsuz etkisinin olduğunu ve bu etkinin emniyet kültürü tarafından düzenlendiğini göstermiştir. Bununla birlikte iş talebinin, kişiliğin düzenleyici etkisinde, A kişilik çalışanlarda daha yüksek iş stresi yarattığı bulunmuştur. Ayrıca iş talebi, emniyet kültürünü doğrudan pozitif olarak etkilerken, iş stresi üzerinden dolaylı olarak negatif şekilde etkilemektedir.