Hatay ili maydanoz (Petroselinum crispum (Mill.) Nym. ex A.W. Hill) üretim alanlarında görülen bazı virüs ve fitoplazma hastalıklarının enfeksiyon oranları ile doğal taşınması ve diğer konukçularının araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA HALAÇ

Danışman: GÜLŞEN SERTKAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hatay ilinde 2017-2018 yıllarında maydanoz bitkisi yetiştiriciliği yapılan alanlarda hastalık etmeni oluşturan virüsler ile bunların doğal konukçuları ve vektörleri araştırılmıştır. Şüpheli maydanoz bitkilerinden alınan toplam 220 adet simptomlu bitki örneği simptomolojik, biyolojik (özsu inokulasyonu) ve serolojik (DAS-ELISA: Double Antibody Sandwich-Enzym Linked Immunosorbent Assay) yöntemleri ile incelenmiştir. Maydanoz tarlalarında sıklıkla şiddetli kloroz, mozaik lekeler, sarı beneklenme ve rozetleşme gibi simptomlar gözlenmiştir. Şüpheli maydanoz bitkilerinde sırasıyla PVY (%18.6), CeMV (%14.1) ve CMV (%7.7) enfeksiyonu belirlenmiştir. Ülkemizde maydanozda CeMV ve PVY ilk kez belirlenmiştir. Hatay ilinde maydanoz tarlalarında bulunan bu virüslerin ikili (PVY+CeMV) ve (PVY+CMV) ile üçlü (PVY+CeMV+CMV) enfeksiyonları olduğuda belirlenmiştir. Karışık enfeksiyonlar arasında en fazla PVY+CeMV (%3.2) bulaşıklığının olduğu görülmüştür. Şüpheli maydanoz örneklerinde AMV, ArMV, BBWV, EMDV, TBRV, TMV, TSWV ve TYLCV enfeksiyonuna ise rastlanmamıştır. Arazi çalışmaları sırasında ilkbahar ve sonbahar döneminde maydanoz bitkilerinde Myzus persicae, Aphis fabae ve Macrosiphum euhorbia türleri belirlenmiştir. Şüpheli yabancı otlar örneklerinden Urtica dioca ve Solanum nigrum örneklerinde PVY; Duacus carota (yabani havuç) ve Mercurialis annua'da CeMV; Malva sylvestris, Mercurialis annua ve Orabanche ramosa'da CMV; Stellaria media'da AMV enfeksiyonu belirlenmiştir. Bu çalışma ile ülkemizde parazitik bitki Orabanche ramosa'da CMV enfeksiyonu ile Dacus carota (yabani havuç) ve Mercurialis annua'da CeMV ilk kez belirlenmiştir.