HATAY İLİNDE KÖPEK ÜZÜMÜ (Solanum nigrum L. )'NÜN YAYGINLIĞI, TOHUM BİYOLOJİSİ ve BAZI BİTKİ UÇUCU YAĞLARIN BİYO-HERBİSİDAL ETKİNLİKLERİNİN BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BESTAMİ ÇELİK
Danışman: İlhan Üremiş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Solanum nigrum L. (köpek üzümü)'un yaygınlık ve yoğunlukları 2023-2024 yetiştiricilik yıllarında Hatay ilinin Altınözü, Antakya, Arsuz, Belen, Dörtyol, Erzin, Hassa, İskenderun, Kırıkhan, Reyhanlı, Samandağ ve Yayladağ ilçelerinde yer alan 81 tarlada belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca Antakya ilçesinden toplanan S. nigrum tohumlarındaki dormansinin kırılması, minimum, maksimum ve optimum çimlenme sıcaklıklarının belirlenmesi, tohumlarının çimlenmesi üzerine bazı bitki uçucu yağlarının allelopatik/herbisidal etkinliklerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Hatay ilinin farklı bölgelerinde köpek üzümünün ortalama rastlanma sıklığı % 20.26, yoğunluğu ise 0.25 bitki/m2 olarak hesaplanmıştır. Dormansinin kırılmasına yönelik yapılan çalışmalarda S. nigrum için en etkili uygulama saf suda 72 saat bekletmede, 25 kez sıcak/soğuk uygulaması ve sıcak suda 10 saniye bekletme şeklinde yapılan uygulamalarda elde edilmiştir. Yapılan laboratuvar çalışmaları sonucunda S. nigrum tohumlarının minimum ve maksimum çimlenme sıcaklık değerleri 2 °C ve 45 °C; optimum çimlenme sıcaklığının ise 35 °C olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca; İzmir kekiği (Origanum onites L.), İstanbul kekiği (O. vulgare L. subsp. hirtum ) (Link) Ietswaart), bunların % 50'lik karışımı ve O. onites x O. vulgare subsp. hirtum melezinden elde edilen uçucu yağların farklı dozlarda (0.5, 1, 2, 4, 8 ve 16 μl/petri) S. nigrum tohumlarının çimlenmelerinin engellenmesi üzerine allelopatik etkinlikleri araştırılmıştır. Çalışmada uygulanan uçucu yağlar S. nigrum tohumlarının çimlenmesini 4 μl/petri dozdan itibaren yüksek oranda engellemiş olup, tohumların çimlenmesi 8 ve 16 μl/petri dozlarda tamamen baskılanmıştır. Uçucu yağ uygulamalarında dozların artışı ile çimlenmenin engellenmesi arasında pozitif bir korelasyon gözlemlenmiştir.