Turunçgil ve avokado'da görülen antraknoz hastalık etmeni Colletotrichum karstii'ye karşı antagonist bakteri izolatları ve bitki uçucu yağlarının antifungal etkinliklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA GÜLOĞLU
Danışman: SONER SOYLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Colletotrichum karstii Hatay ilinde yetişen turunçgil ve avokado ağaçlarında Antraknoz hastalık etmeni olarak bildirilmiştir. Bu çalışmada, sağlıklı turunçgil ve avokado ağaçlarının yaprak, sürgün, meyve ve köklerinden izole edilen antagonist bakteri izolatları ile tıbbi öneme sahip bitkilerden elde edilen uçucu yağlarının Colletotrichum karstii'ye karşı in vitro antifungal etkinlikleri belirlenmiştir. Yapılan GC-MS analizler sonucunda, carvacrol bileşeni Thymbra spicata var. spicata (Tss) ve Origanum syriacum (Os), thymol bileşeni Thymus serpyllum (Tsy), terpinen-4-ol bileşeni Origanum majorana (Om), trans-anethole bileşeni Foeniculum vulgare (Fv), eucalyptol bileşeni Eucalytus camadulensis (Ec), linalool bileşeni Mentha x piperita f.sp. officinalis var. 'Aura' (Ma), α-pinene bileşeni Ferula communis (Fc), limonene bileşeni ise Lippia citridora (Lc) ve Citrus aurantium (Ca) uçucu yağlarının ana bileşenleri olarak belirlenmiştir. Test edilen uygulamalar arasında Tss, Os, Tsy, Fv, Lc, Ma ve Om uçucu yağları 4.0-20.0 µl/petri dozlarında fungal etmenin misel gelişimini %100 engellemek suretiyle en yüksek antifungal etkinlik gösteren uçucu yağlar olarak belirlenmiştir. Ec ve Ca uçucu yağları diğer yağlara kıyasla nispeten düşük antifungal etkinlik göstermiş (>50 µl/petri dozlarında), Fc ise test edilen tüm dozlarda misel gelişmini engellemede başarılı olamamıştır. Sağlıklı ağaçların rizosfer ve endosfer bölgelerinden elde edilen 70 bakteri izolatı arasından seçilmiş 50 izolat MALDI-TOF MS ile teşhis edilmiş ve fungal etmenin misel gelişimini engellenme (antagonizm) potansiyelleri karakterize edilmiştir. In vitro ikili kültür testlerinde, Bacillus mojavensis KGT1ep, Bacillus subtilis KGT2ep, Bacillus amyloliquefaciens KGT12ep, Bacillus atrophaeus KGT7en, Bacillus cereus KGT13enve Pseudomonas chlororaphis KGT10ep izolatları C. karstii'nin misel gelişimini yaklaşık %72-83 oranlarında engelleyen en etkili antagonist bakteri izolatları olarak belirlenmiştir. Test edilen bakteri izolatları siderofor, proteaz, hidrojen siyanür (HCN), amonyak üretiminin yanısıra bitki gelişimini teşvik eden (PGP) indole-3-asetik asit (IAA), fosfor çözme etkinlikleri bakımından istatistiksel olarak farklılıklar göstermiştir. Fungal etmenin misel gelişiminin engellenmesinde siderofor, proteaz, hidrojen siyanür ve amonyak üretimi gibi antagonistik mekanizmalardan bir veya birkaçının rol oynadığı belirlenmiştir. Seçilerek test edilen 29 bakteri izolatın tamamı besi yerinde değişen oranlarda IAA üretmiş olup, 15 izolat tri kalsiyum fosfat içeren Pikovskaya Agar (PVK) besi yeri üzerinde fosforu çözebilme yeteneğinde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak güçlü antagonistik (siderofor, proteaz, amonyak üretimi) ve PGP (IAA ve fosfor çözme) etkinlikleri gösteren, Bacillus spp. vePseudomonas spp. izolatlarının turunçgil ve avokado ağaçlarında antraknoz hastalığına karşı biyolojik mücadele etmeni olarak kullanılma potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma antagonist bakteri türlerinin turunçgil ve avokado antraknoz hastalık etmeni C. karstii'ye karşı biyokontrol etkinliğinin ve etki mekanizmalarının araştırıldığı ilk çalışma niteliğindedir.