Antalya ili turunçgil bahçelerinde Akdeniz meyve sineği, Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae)'ne karşı farklı cezbedicilerin etkinliğinin araştırılması ve zarar oranının belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA GÜRBÜZ
Danışman: Nihat Demirel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akdeniz meyve sineği, Ceratitis capitata (Wiedeman) (Diptera: Tephritidae), turunçgillerin önemli bir zararlısıdır ve ülkemizde her yıl büyük ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bu çalışma, 2021 ve 2022 yıllarında Antalya İli'ne bağlı Aksu ve Serik ilçelerindeki dört farklı turunçgil bahçesinde Akdeniz meyve sineğine karşı Trimedlure ve çeşitli cezbedicilerin etkinliğini araştırmak ve zarar oranlarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Amonyum asetat (AA), Trimetylamin (TMA), Cadaverine (C) ve Putrescine (P) kullanılarak oluşturulan 7 farklı cezbedici kombinasyonu ve feromon olarak ise Trimedlure (TM) kullanılmış, Econex sarı kova tip tuzaklar ve DDVP tablet ile birlikte uygulanmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, Trimedlure kullanılarak yapılan tuzaklar, 2021 ve 2022 yıllarında diğer cezbedici kombinasyonlarına göre daha fazla ergin Akdeniz meyve sineği yakalamıştır. 2021 yılında tuzak başına en fazla ergin Fremont yakalanmış, bunu sırasıyla Klemantin, Washington Navel (Aksu) ve Washington Navel (Serik) izlemiştir. 2022 yılında ise en fazla ergin yine Fremont yakalanmış, bunu sırasıyla Klemantin, Washington Navel (Serik) ve Washington Navel (Aksu) takip etmiştir. Her iki yılda da meyveler vurma olgunluğuna geldikten sonra her 15 günde bir, ağaçların güney yönünden rastgele seçilen 30 meyve incelenerek zarar oranı belirlenmiştir. 2021 yılında en yüksek ortalama zarar oranı Washington Navel (Aksu) (%17.1) ile gözlemlenmiş, bunu sırasıyla Fremont (%10.2), Washington Navel (Serik) (%6.2) ve Klemantin (%6.0) çeşitleri takip etmiştir. 2022 yılında ise en yüksek ortalama zarar oranı Washington Navel (Aksu) (%9.8) ile gözlemlenmiş, bunu sırasıyla Washington Navel (Serik) (%5.5), Fremont (%4.5) ve Klemantin (%3.5) takip etmiştir. Her iki yıl boyunca meyvelerin vurma olgunluğuna geldiği dönemlerde 5 farklı zaman diliminde ağaçların güney yönünden rastgele seçilen 30 meyve incelenmiştir. 2021 yılında en yüksek ortalama zarar oranı Washington Navel (Aksu) (%14.8) ile tespit edilmiş, bunu sırasıyla Klemantin (%7.7) ve Washington Navel (Serik) (%5.4), Fremont (%3.8) izlemiştir. 2022 yılında ise en yüksek ortalama zarar oranı Washington Navel (Serik) (%5.6) ile gözlemlenmiş, bunu sırasıyla Washington Navel (Aksu) (%5.1), Klemantin (%4.6) ve Fremont (%4.4) takip etmiştir. Hasat zamanı yapılan meyve sayımlarında 2021 yılında en yüksek zarar oranı Washington Navel (Aksu) (%71.6) ile belirlenmiş, bunu sırasıyla Fremont (%25), Klemantin (%19) ve Washington Navel (Serik) (%14) takip etmiştir. 2022 yılında ise en yüksek zarar oranı Fremont (%16.6) ve Washington Navel (Serik) (%16.6) ile görülmüş, ardından Washington Navel (Aksu) (%13.3) ve Klemantin (%11.6) çeşitleri gelmiştir. Sonuçlar, sadece tuzak kullanmanın meyve korumada yeterli olmadığını ve entegre bir mücadele stratejisi içinde kimyasal mücadele ile desteklenmesi gerektiğini göstermiştir.