Küçük Asi kanalının Amik ovası taşkınlarındaki etkinliğinin modellenerek incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ (YL), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ŞAH SÖNÜK
Danışman: AHMET İRVEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizde taşkınlar depremden sonra gelen önemli doğal afetlerdendir. Taşkınlar çok sayıda can ve mal kaybına neden olmaktadır. Taşkın zararlarını azaltıcı önlemlerin alınmasında, taşkınların nedenlerini araştırmak oldukça önemlidir. Amik ovasında geçmiş yıllarda çok sayıda taşkın olayı meydana gelmiş, tarım alanlarının sular altında kalmış, tarımsal üretimin yapılamaması nedeniyle önemli ekonomik kayıplar yaşanmıştır. Geçmişte ovada bulunan Amik gölünü kurutmak ve yüzey drenajı sağlamak amacıyla çok sayıda tahliye kanalı yapılmıştır. Bu kanallardan en önemlilerinden biride, ovadan gelen yüzey sularının büyük bir kısmını tahliye eden Küçük Asi kanalıdır. Bu çalışmada, Küçük Asi kanalı üzerinde bulunan Hasanlı köprüsü akım gözlem istasyonu akım verilerinden, Gumbel olasılık dağılım fonksiyonu kullanılarak 2, 5, 10, 25, 50, 100, 150, 200, 250 ve 500 yıl yinelenmeli taşkın debileri hesaplanmıştır. Bu taşkın debileri kullanılarak kanalda bent olmadan ve bent olması durumunda, istasyonlarda su seviyeleri, kanal boyunca su profilleri ve su yayılımları HE-CRAS ile benzetim yapılarak belirlenmiştir. Mevcut kanal kapasitesinin 20 yıl yinelenmeli taşkın debisine denk geldiği, bunun en az 100 yıl yinelenmeli taşkın debisi olan 558 m3/s kapasiteye göre planlanarak kanalın genişletilmesi önerilmiştir. Bentlerin yapılması durumunda, bent yapılan istasyonlarda su akış hızlarında ve kanal su seviyesinde ani artışlar görülmüştür. İnsan müdahaleleri ile oluşturulan bentlerin kanal boyunca taşkın yayılımını arttırdığı ve suların tahliyesini geciktirmesi nedeniyle taşkının olumsuz etkilerini artırdığı sonucuna varılmış ve yapılan bu bentleri mutlaka yağış mevsimi öncesinde taşkın zararlarını azaltması açısından kaldırılması önerilmiştir.