Hatay ilinde pazarlanan ıspanak, marul ve maydanozlarda nitrat ve nitrit birikiminin mevsimsel değişimiyle klorofil içerikleri arasındaki ilişkiler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BAHÇE BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİSA KARA

Danışman: TAMER SERMENLİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Hatay İlinin ilçeleri olan Antakya, Samandağ, Kırıkhan, İskenderun, Dörtyol' da satılan ıspanak (Spinacia oleracea) , marul (Lactuca sativa L.) ve maydanoz (Petroselinum hortense) lardan alınan örneklerde, nitrat ve nitrit birikimlerinin mevsimsel değişimleri ve bu birikimlerle klorofil a, b ve toplam miktarları arasındaki korelasyonlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Nitrat ve nitrit birikimleri, HPLC'de analiz edilmiştir. Dörtyol ve İskenderun ilçelerinden alınan ıspanak, marul ve maydanoz örneklerinde, nitrat akümülasyonu nun en yüksek kış mevsiminde olduğu tespit edilmiştir. Antakya, Kırıkhan ve Samandağ ilçelerinde marul ve maydanozlardaki nitrat akümülasyonu'nun en yüksek yaz mevsiminde olduğu saptanmıştır. En yüksek nitrit birikiminin ise, her üç sebze türü için, tüm ilçelerde kış mevsiminde olduğu belirlenmiştir. Ispanak örneklerinde söz konusu ilçelerde nitrat ve nitrit birikimi ile klorofil a, klorofil b ve toplam klorofil arasında korelasyonlar tespit edilmiştir. Nitrat ve Nitrit akümülasyonu açısından tüm ilçelerde, WHO'nun verdiği limitler çerçevesinde ıspanakların güvenle yenebileceği belirlenmiştir. Marul örneklerinde Antakya, Kırıkhan ve Samandağ, Dörtyol ilçelerinde nitrat ve nitrit birikimleri ile klorofil a, klorofil b ve toplam klorofil arasında korelasyonlar belirlenmiştir. İskenderun ilçesinde korelasyonlar tespit edilmemiştir. Bu farklılığın iklim, çevre ve kültürel işlemler ve yetiştiricilik gibi faktörlerden kaynaklı olduğu düşünülmektedir. WHO'nun verdiği limitler çerçevesinde marul örneklerinin güvenle kullanılabileceği tespit edilmiştir. Maydanoz örneklerinde Antakya, Dörtyol, İskenderun ve Kırıkhan ilçelerinde nitrat ve nitrit birikimi ile klorofil a, klorofil b ve toplam klorofil değerlerinde korelasyonlar tespit edilmiştir. Samandağ ilçesinde ise nitrat birikimi ile klorofil değerleri arasında korelasyon belirlenmemişken, nitrit birikimi ile klorofil değerleri arasında korelasyon belirlenmiştir. Maydanozlarda bazı aylar dışında, WHO'nun verdiği limitler çerçevesinde güvenle tüketilebileceği tespit edilmiştir. Çalışmamızın sonuçlarına göre, nitrat ve nitrit birikimi ile klorofil a, klorofil b ve toplam klorofil arasında genel anlamda korelasyonlar olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu ilçelerde tüketilen ıspanak, marul, maydanozların güvenle tüketilebileceği belirlenmiştir.